SKROBIA
Skrobia jest podstawowym składnikiem świata roślinnego. Granulki skrobi, które można zobaczyć za pomocą mikroskopu, są charakterystyczne dla roślin, z których pochodzą.
Granulki składają się z dwóch warstw:
a) zewnętrznej - amylopektyny (80%), nierozpuszczalnej w wodzie.
b) wewnętrznej - amylozy (20%), rozpuszczalnej w wodzie.
Występowanie:
Skrobia występuje w bulwach ziemniaków i ziarnach zbóż.
Właściwości fizyczne:
Skrobia jest substancją stałą, bezpostaciową, bez smaku i zapachu, nierozpuszczalną w wodzie i rozpuszczalnikach organicznych. W gorącej wodzie pęcznieje dając zawiesinę, tzw. kleik skrobiowy.
Właściwości chemiczne:
Analiza budowy skrobi wykazała, że tworzy ona makrocząsteczki (C6H10O5)n składające się z reszt glukozowych połączonych mostkami tlenowymi. Liczba n jest zmienna i waha się pomiędzy 300 a 360. Nie posiada właściwości redukujących. Hydroliza skrobi przebiega dosyć trudno. Długotrwałe ogrzewanie z wodą w obecności kwasów lub enzymów daje glukozę:
(C6H10O5)n + nH2O -> n C6H12O6
Charakterystyczną dla skrobi jest reakcja barwna z jodem. W obecności nawet niewielkich skrobi podczas reakcji z jodem tworzy się fioletowe zabarwienie.
Zastosowanie:
Skrobia jest podstawowym węglowodanem w pokarmie człowieka (chleb, kasza, makaron, kartofle). Znaczne ilości skrobi przerabia się na dekstryny, syrop skrobiowy i glukozę stosowane w przemyśle cukierniczym. Ze skrobi zawartej w kartoflach i ziarnach zbóż wytwarza się alkohol etylowy. Stosuje się ją także do klejenia, krochmalenia bielizny, produkcji maści i zasypek.
CELULOZA
Celuloza czyli błonnik jest głównym budulcem ścianek komórek roślinnych. Włókna celulozy pod mikroskopem przedstawia rysunek:
Występowanie:
W drewnie znajduje się do 60% celulozy, w wacie i bibule do 90%.
DREWNO I KRZEWY BAWEŁNY - NATURALNE ŹRÓDŁA CELULOZY
Właściwości fizyczne:
Czysta celuloza jest substancją stałą, włóknistą, bez smaku i zapachu, nierozpuszczalną w wodzie i rozpuszczalnikach organicznych. Dobrze rozpuszcza się w amoniakalnym roztworze wodorotlenku miedzi (II), tzw. odczynniku Schweitzera. Z roztworu tego kwasy wytrącają celulozę w postaci włókien (celuloza hydratyzowana).
Właściwości chemiczne:
Skład celulozy, podobnie jak skrobi wyraża się wzorem (C6H10O5)n. Liczba n jest zmienna i w niektórych gatunkach celulozy wynosi do 40 tysięcy. Celuloza nie posiada właściwości redukujących, w reakcji z kwasami tworzy estry. Hydroliza celulozy daje glukozę:
(C6H10O5)n + nH2O -> n C6H12O6
Celuloza w reakcji z jodem daje żółte zabarwienie.
Zastosowanie:
Celuloza w postaci lnu, konopi i bawełny służy do wyrobu tkanin.
Duże ilości celulozy wykorzystywane są przez przemysł papierniczy. Poddając celulozę obróbce chemicznej otrzymuje się kilka gatunków sztucznego jedwabiu, tworzywa sztuczne, niepalną taśmę filmową,
proch bezdymny, lakiery i wiele innych produktów.
