Lata 1914 - 1918 pogrzebały dziewiętnastowieczne nienaruszalne, zdawać by się mogło, normy i nakazy moralne. Spowszednienie śmierci, miliony ofiar, niemoc i bezradność wobec gazów, czołgów, bomb lotniczych, ostrzału artyleryjskiego, obojętność wobec walających się po polach bitew zmasakrowanych trupów i gnijących szczątków ludzkich - to wszystko generowało nową moralność, nowe oblicze jednostki, ale także i społeczeństwa.
Żołnierz sprowadzony został do roli mięsa armatniego, przeistoczony w bezwolny automat wykonujący karnie rozkazy, wyprowadzające go z okopów pod lufy karabinów maszynowych. Żołnierz, doświadczając bezsensu swego położenia, uświadamiał sobie i bezsens cierpienia zadawanego przeciwnikowi. Cóż, gdy do czynienia zła zmuszał go instynkt samozachowawczy i polecenie dowódców. Ta paranoiczna sytuacja unicestwiała dziewiętnastowieczny szacunek dla życia, przyzwoitości, godności, poszanowania indywidualności. Wraz z nimi odchodziły w niebyt szacunek dla przeciwnika, rycerskość, poczucie honoru.
Żołnierz Wielkiej Wojny rył, jak szczur, podziemne nory; krył się w nich jak szczur i jak szczur, zgodnie z teorią Darwina, walczył o przetrwanie. Znosił brud, fetor, choroby. Nie przypominał eleganckiego rekruta, ochoczo śpieszącego w 1914 r. na front. Był zaprzeczeniem dziewiętnastowiecznej wojskowej schludności i elegancji. Zrelatywizowanie dawnych norm zachowań i powierzchownych, zewnętrznych wartości rzutowało na zrelatywizowanie wyobrażeń o funkcjonowaniu społeczeństw i uprawianiu polityki w latach powojennych i w całym wieku dwudziestym. Zaakceptowano przemoc, brutalność, podstęp, szafowanie ludzkim życiem. Z frontów powracali do domów okaleczeni psychicznie i moralnie weterani, ale i cała ludzkość odniosła duchowe obrażenia, które całkowicie przeorały jej oblicze.
