| | | |
|---|
|
|
temperatura powietrza w troposferze
Geografia - TEMPERATURA POWIETRZA W TROPOSFERZE
Głównym źródłem ciepła i światła na Ziemi jest krótkofalowe promieniowanie słoneczne. Ziemia pochłaniając to promieniowanie, nagrzewa się i sama staje się źródłem promieniowania (długofalowego). Ziemia oddaje tyle samo energii cieplnej ile jej pochłonęła.
W wyniku nieustannej wymiany ciepła miedzy powierzchnią Ziemi a atmosferą ziemską najsilniej ogrzane są dolne warstwy troposfery (patrz rozdział geografii fizycznej "Skład i uwarstwienie atmosfery"). Wymiana ciepła dokonuje się także w obrębie samej atmosfery tzn. w poziomie między poszczególnymi masami powietrza jak i w pionie między kolejnymi warstwami atmosfery.
Temperaturę powietrza w troposferze kształtują następujące czynniki:
- oświetlenie Ziemi
- w ciągu roku - związane jest z ruchem obiegowym Ziemi i nachyleniem osi ziemskiej do płaszczyzny orbity. Najwyższe temperatury odnotowuje się w okresach gdy promienie słoneczne docierają do powierzchni Ziemi pod największym kątem w ciągu roku, najniższe - odwrotnie.
- w ciągu doby - związane jest z ruchem obrotowym (wirowym) Ziemi. Najwyższe temperatury w ciągu doby notuje się między godziną 13-tą, a 15-tą, gdyż 1 - 2 godziny potrzebuje Ziemia aby oddać ciepło, którego największą ilość pochłonęła podczas górowania Słońca. W nocy najniższe temperatury notuje się tuż przed świtem.
- krążenie wód oceanicznych - podwyższenie temperatury powietrza w wyższych szerokościach geograficznych powodują ciepłe prądy morskie, natomiast zimne prądy morskie działają odwrotnie - obniżają temperaturę w tych szerokościach.
- rodzaj podłoża - spadek temperatury powietrza na obszarach podbiegunowych jest spowodowany stale utrzymującą się pokrywą śnieżną, która ogrzewa się o wiele mniej niż powierzchnia ciemna, gdyż odbija aż 90% promieniowania słonecznego
- ukształtowanie powierzchni - spadek temperatury wraz ze wzrostem wysokości bezwzględnych średnio o 0,6oC na każde 100 m. Wzniesienia
- zachmurzenie - spadek temperatury przy powierzchni Ziemi gdy gęste chmury pokrywają w dzień niebo, jest spowodowany pochłanianiem przez nie znacznej części promieniowania słonecznego. W nocy sytuacja jest odwrotna gdyż gęsta warstwa chmur przeciwdziała utracie ciepła.
- rozmieszczenie lądów i mórz - wyższe temperatury panują latem na lądzie, a zimą jest odwrotnie, ponieważ ląd ogrzewa się szybciej niż woda i szybciej stygnie
- zapylenie atmosfery wpływa na zmniejszenie dopływu promieniowania do powierzchni Ziemi. Ciepło w atmosferze jest pochłaniane głównie przez dwutlenek węgla. Wzrost zawartości tego gazu w powietrzu, spowodowany emisją zanieczyszczeń prowadzi do wzrostu średniej temperatury powietrza na Ziemi.
|
