Edukator.pl - portal edukacyjny

Tablice synchronistyczne 1370 - 1385
1 - Wydarzenia polityczne 2 - Wydarzenia gospodarcze 3 - Wydarzenia kulturalne
4 - Uwagi, komentarze
wcześniej

1370

Przyczyną śmierci było zapalenie płuc, którego władca nabawił się w wyniku ogólnych powikłań zdrowotnych poniesionych po upadku z konia podczas polowania. Jak podaje naoczny świadek tamtych wydarzeń, kronikarz Janko z Czarnkowa, 8 IX Kazimierz bawiąc w Przedborzu nad Pilicą udał się na polowanie na jelenie do sąsiednich borów. Tam, nazajutrz, goniąc jelenia, gdy się koń pod nim przewrócił, spadł z niego i otrzymał niemałą ranę w lewą goleń - zapisał wspomniany dziejopis. Król zapadł na gorączkę, która przerodziła się szybko w poważne przeziębienie, gdyż monarcha nie przestrzegał nakazanego mu przez osobistego medyka, Henryka z Kolonii postępowania i jak czytamy we wspomnianej kronice przez nieumiarkowanie i łakomstwo, nie chciał powstrzymać się od różnych pokarmów, zwłaszcza surowych owoców, orzechów laskowych i innych, przede wszystkim zaś od łaźni, /.../ kiedy wyszedł z łaźni, zapadł /.../ na ciężką gorączkę. Trawiony nią ruszył rankiem do Krakowa, i uszedłszy jedną milę od Sandomierza, napił się dużo zimnej wody, po czym jeszcze się więcej rozpalił, mordowany żarem wewnętrznym. Narastająca w ten sposób choroba prowadząca ostatecznie do ciężkiego zapalenia płuc w połączeniu z ciężką podróżą do Krakowa i ogólnym potłuczeniem po upadku z konia doprowadziły ostatecznie do zgonu, już na zamku wawelskim. Na dwa dni przed śmiercią 3 XI Kazimierz, zapisał w testamencie swemu wnukowi Kaźkowi słupskiemu, księstwa dobrzyńskie, sieradzkie, łęczyckie i kujawskie, z zamkami kruszwickim, bydgoskim, Wielatowem i Wałczem.

7 XI - Odbył się w Krakowie pogrzeb zmarłego króla, który pochowany został w katedrze krakowskiej. Jak zapisał Janko z Czarnkowa, jaki był jęk, jaki płacz, jakie głośne narzekania panów i szlachty, prałatów, kanoników, mężów kościelnych i ludu podczas złożenia zwłok jego, tego język ludzki nie łatwo wypowiedzieć zdoła.

1370

17 XI - W katedrze wawelskiej odbyła się uroczysta koronacja Ludwika Andegaweńskiego na króla Polski. Aktu koronacji dokonał arcybiskup gnieźnieński Jarosław. W następnym miesiącu nowy król opuścił Polskę i udał się na Węgry, poz

żyjący w XVI wieku Marcin Murinius pisał w "Kronice mistrzów pruskich", że utrapiona za panowania tego Ludwika Polska była, bo nie tylko z różnych był od Kazimierz

1372

Ludwik Andegaweński mianował księcia opolskiego Władysława namiestnikiem na obszarze Rusi Czerwonej, podkreślając odrębność tego księstwa od Węgier i Polski.
Na mocy układu króla polsko-węgierskiego z cesarzem

1373

Książę słupski Kaźko zrzekł się pretensji do tronu polskiego ostatecznie rezygnując ze starań o koronę po swoim dziadku.

Gdy Ludwik Andegaweński został królem polskim niechętny mu podkanclerzy królewski i archidiakon gnieźnieński Janko z Czarnkowa, próbował doprowadzić do osadzenia na tronie polskim innego kandydata - najprawdopodobniej Kaźka Słupskiego lub Władysława Biał

1374

17 IX - W Koszycach król Ludwik ogłosił pierwszy przywilej generalny dla szlachty polskiej w zamian za uznanie praw jego córek do następstwa tronu w Polsce.

Wyjątki z przywileju koszyckiego.
W imię Pańskie Amen... My Ludwik z Bożej łaski król Węgier, Polski i Dalmacji /.../ przyrzekamy z dobrą wiarą, i bez jakiegokolwiek podstępu, pod słowem i przysięgą naszą tę Koronę Królestwa Polskiego zachować całą, nieuszczuploną i nienaruszoną, i żadnych ziem, ani ich części od nich nie odrywać, ani ją zmniejszać , lecz powiększać ją i odzyskiwać straty tak jak to na koronacji naszej byliśmy i jesteśmy zobowiązani przez naszą przysięgę. /.../ i chcemy się tym tylko zadowalać, że 2 grosze, w kraju obieg mającej monety, jakich 48 idzie na grzywnę polską, płacić się będzie z każdego łanu... To jednak podkreślamy, że gdyby nastąpił napad nieprzyjaciół na rzeczone królestwo, wówczas szlachta królestwa winna całą swą mocą pospieszyć dla odwrócenia gwałtów. Jeśliby zaś za rządów naszych lub naszych następców przyszło nam dla jakiejś wyprawy ruszyć poza granice królestwa /.../ winniśmy szlachcie dać pełne wynagrodzenie za osoby i rzeczy...
Przyrzekamy i obowiązujemy się, że takich zaszczytów, godności, jak województwa, kasztelanie, /.../ i urzędy podkomorskie i im podobne, które się dożywotnio zachowywać zwykło, nie będziemy nadawać przybyszom i obcym, lecz tylko mieszkańcom tych ziem królestwa, w których tego rodzaju zaszczyty i godności istnieją. /.../ Przyrzekamy ponadto, że żadnego barona, rycerza, szlachcica lub innego stanu człowieka, jeśli jest obcym, przybyszem i cudzoziemcem, nie uczynimy starostą /.../ lecz jedynie takiego, który jest z pochodzenia Polakiem, i to pochodzącym spod tejże korony polskiej i z narodu polskiego, o ile tylko nie wywodzi się z książęcego rodu. Przyrzekamy wreszcie, że żadnego zamku ni grodu rzeczonego królestwa na czasowo ani na zawsze nie oddamy lub dzierżenie księciu ani też człowiekowi wywodzącemu się z książęcego rodu...

1375

W kraju wybuchły walki pomiędzy Władysławem Białym, księciem gniewkowskim i pretendentem do tronu polskiego a stronnictwem królewskim, uznającym władzę Ludwika, z jego matką Elżbietą na czele. Starcia trwały dwa lata i zakończyły się ostatecznie klęską Władysława Białego, który zmuszony został do ucieczki w kraju.

13 II - Na skutek starań króla Ludwika oraz księcia Władysława Opolczyka, papież Grzegorz XI ustanowił w Haliczu metropolię w obrządku łacińskim obejmującą biskupstwa w halickie, włodzimierskie, przemyskie i chełmskie.

1376

W kraju doszło do kolejnego najazdu litewskiego. Litwini spustoszyli ziemie sandomierskie i lubelskie, a następnie zagarnęli Bełz i Chełm.
7 XII - Doszło w Krakowie do zamieszek, które wywołały dokonane przez Węgrów rekwizycje

Gdy w trakcie zamętu jeden z Węgrów przeszył strzałą znamienitego rycerza starostę Jaśka Kmitę, Polacy, jak podaje Janko z Czarnkowa, unieśli się wielkim gniewem na Węgrów i zaraz gwałtownie na nich uderzyli, zabijając każdego, kogo tylko ująć mogli, a nie oszczędzając ani płci ani wieku. /.../ Przyjaciele zabitego pana Jaśka byli tak okropnie rozjątrzeni, że strzałami i oszczepami ciskali w tych Węgrów, którzy uciekali po drabinach, spuszczanych im z okien przez niewiasty i panny dworskie. Tego dnia i tej nocy zabito przeszło stu sześćdziesięciu Węgrów. Królowa Elżbieta była tak wstrząśnięta tym zbiorowym mordem, że w początku następnego roku postanowiła zrzec się władzy i wyjechała z Krakowa.

1377

Podczas swojego ostatniego pobytu w Polsce Król Ludwik przeprowadził zbrojną wyprawę przeciwko Litwinom i odebrał im utracone wcześniej miasta Bełz i Chełm. Namiestnikiem w Polsce zostaje Władysław Opolczyk.
Zmarł ulubiony wnuk Kazimierza Wielkiego, książę słupski Kaźko. Ponieważ nie pozostawił po sobie męskiego następcy, ziemie polskie, które posiadał we władaniu przyłączone zostały do Królestwa Polskiego.

1378

W wyniku działań opozycji wielkopolskiej przeciwko namiestniczym rządom Władysława Opolczyka, król Ludwik decyduje się na odwołanie go z tej godności.

Jan Długosz zapisał, że panowie wielkopolscy twierdzili, że nie przystoi ich powadze i prawom Królestwa, żeby ich państwem miał rządzić nie zatwierdzony ani nie wybrany przez nich, ale narzucony decyzją króla książę oraz, że ubliża ich stanowi i Królestwu, by przyzwyczajeni słuchać królów mieli być poddani władzy książęcej.

1380

29 XII -Zmarła królowa węgierska i polska Elżbieta, córka Władysława ?okietka
Król Ludwik odkupił za sumę 10 000 florenów księstwo gniewkowskie od Władysława Białego i pozbył się go z kraju. Książę Władysław osiadł w Lubece, a następnie przeniósł się do opactwa benedyktynów w Dijon, we Francji, gdzie prawdopodobnie umarł w 1388 roku, bezpotomną śmiercią.

Za jej rządów działy się w Królestwie Polskim wielkie grabieże, łupiestwa i rozboje: prałatom różnych kościołów, podczas ich obecności w domu, zabierano nocną porą złodziejskim sposobem konie, księgi i różne rzeczy, łupiono kupców, w różnych stronach Polski handlujących; łotrowie wypędzali z królestwa stada należące do szlachty - napisał w swojej kronice Janko z Czarnkowa, wyraźnie nie pałający sympatią do Elżbiety. Po śmierci królowej namiestnikiem Ludwika w kraju został Zawisza z Kurozwęk, biskup krakowski i kanclerz koronny.

1381

30 I - Król Ludwik Andegaweński ogłosił przywilej generalny dla Kościoła w Polsce, który był przeniesieniem części postanowień koszyckich z 1374 roku. Według ogłoszonego dokumentu Kościół otrzymał zmniejszenie podatku łanowego z 24 do 4groszy. W zamian duchowieństwo polskie poparło prawo do następstwa tronu w Polsce dla jednej z córek Ludwika.
Zmarł książę Mazowsza Siemowit III. Władzę po nim w dzielnicy mazowieckiej przejęli jego dwaj starsi synowie, Janusz I i Siemowit IV.

1383

28 III - Na zjeździe w Sieradzu panowie Wielkopolski zgłosili kandydaturę księcia mazowieckiego Siemowita IV, na tron polski i wysunęli projekt ożenienia go z córką Ludwika, Jadwigą. Jednak w wyniku kontrakcji środowiska małopolskiego wspieranego przez siły węgierskie projekt został odrzucony, a książę Siemowit IV zrzekł się w następnym roku pretensji do tronu polskiego.

1384

16 X - Po przybyciu do kraju Jadwiga Andegaweńska została ukoronowana w katedrze krakowskiej na króla Polski.

Książę Władysław Opolczyk umieścił w klasztorze paulinów na Jasnej Górze sprowadzoną z zamku bełskiego cudowną ikonę z wyobrażeniem Matki Boskiej. Fakt ten zapoczątkował kształtowanie się jednego z najbardziej znanych sanktuariów maryjnych w Polsce.

Jan Długosz zapisał, że Jadwiga była wykształcona i zaprawiona w dobrym postępowaniu, a zaszczytne miejsce zapewniało jej nie tyle znakomite pochodzenie, ile kobieca godność. Skromna z natury, odznaczała się też wrodzoną wstydliwością. Otrzymała też z niebiańskiego daru bardzo wielką i rzucającą się w oczy urodę, jakiej nigdy dotąd nie widziano. Uroczystość koronacyjną przeprowadził arcybiskup gnieźnieński Bodzanta, a obecni przy tym byli: kardynał Dymitr arcybiskup ostrzyhomski, biskup krakowski Jan oraz biskup Czanacki Jan.

1385

18 I - Do Krakowa przybyło poselstwo litewskie prosząc w imieniu księcia Jagiełły o rękę Jadwigi. W następstwie tego poselstwa rycerstwo polskie na zjeździe w Krakowie, przeprowadzonym w lecie tego roku podjęło decyzję o oddaniu ręki królowej Jadwigi księciu litewskiemu Jagielle.
14 VIII - Podpisany został polsko-litewski układ w Krewie. Według jego postanowień Jagiełło w zamian za poślubienie Jadwigi i koronę polską zobowiązał się do przyjęcia chrztu w obrządku łacińskim, wraz ze swymi braćmi i poddanymi, oraz przyłączenia ziem Litwy do Korony Polskiej i podjęcia starań na rzecz odzyskania wszystkich utraconych przez państwo polskie ziem.
Do Krakowa przybył zaręczony wcześniej z Jadwigą książę Wilhelm Habsburg i próbował wejść w prawa małżonka królowej. Jednak zdecydowane przeciwdziałanie panów krakowskich zmusiło go do szybkiego opuszczenia Polski

Według Długosza, gdy Wilhelma sprowadzono do zamku królewskiego, do łożnicy, by poznał tajniki łoża z królową Jadwigą, staraniem i na rozkaz panów polskich bardzo niechętnych temu związkowi usunięto go w haniebny i obraźliwy sposób i wypędzono zarówno z zamku, jak i z sypialni i nie dopuszczono w ogóle do spełnienia małżeństwa ze wspomnianą królową. A królowa Jadwiga, urażona usunięciem Wilhelma z zamku, zamierzała zejść do niego do miasta. A kiedy staraniem i na rozkaz panów zastała bramy zamknięte, usiłowała je własnoręcznie wyważyć toporem, który jej na żądanie podano. W końcu jednak uległszy prośbom /.../ zaniechała przedsięwzięcia. I tak oto ostatecznie Jadwiga zdecydowała się zerwać zaręczyny z austriackim narzeczonym i poślubić Jagiełłę, który w następnym roku przybył do Krakowa, został królem Polski i mężem Jadwigi, początkując rządy na tronie polskim dynastii Jagiellonów.

później

tablice synchronistyczne 1370 - 1385