sonata

Sonata

Utwór instrumentalny złożony z kilku części. W okresie renesansu nazywano tak wszelkie utwory instrumentalne. W epoce baroku wyróżniano sonaty kościelne - złożone z dwóch wolnych i dwóch szybkich części oraz sonaty świeckie (da camera) składające się z kilku części o charakterze tanecznym.
Schemat sonaty barokowej:

CZ?ŚĆ I	CZ?ŚĆ II	CZ?ŚĆ III	CZ?ŚĆ IV
Wolna	Szybka	Wolna	Szybka

W wieku osiemnastym wykształciła się sonata klasyczna - trzy lub czteroczęściowe dzieło na instrument solowy lub z towarzyszeniem fortepianu. Pierwsza cześć miała zazwyczaj żywe tempo i formę allegra sonatowego, druga była powolna, trzecia taneczna (menuet od Beethovena zamieniony na scherzo), czwarta znów szybka - w formie ronda lub tematu z wariacjami.
Schemat sonaty klasycznej:

CZ?ŚĆ I	CZ?ŚĆ II	CZ?ŚĆ III	CZ?ŚĆ IV
Szybka - allegro sonatowe	Wolna - forma pieśni	Taneczna - menuet lub szybka - scherzo	Szybka - wariacje lub rondo

W okresie romantyzmu (a nawet później) nadal komponowano sonaty, jednak ich konstrukcja była bardziej, swobodna. Wybitne sonaty tworzyli: Haydn, Mozart, Beethoven, Chopin, Schubert, Liszt, Franck, a w wieku XX Prokofiew, Bartok i inni.