roślinność i zwierzęta

Geografia - ROŚLINNOŚĆ I ZWIERZĘTA POLSKI

Szata roślinna

      Współczesna szata roślinna jest wynikiem nie tylko działania czynników środowiska ale również wynikiem długotrwałego rozwoju rolnictwa, osadnictwa i przemysłu. Naturalne zbiorowiska roślinne zostały poważnie przetrzebione i zajmują obecnie niewielkie obszary na terenach mniej sprzyjających gospodarce człowieka. W większości są objęte ochroną (m. in. parki narodowe* i rezerwaty przyrody*).

      Najbardziej typowym zbiorowiskiem roślinnym dla naszego klimatu, warunków wodnych oraz gleb jest las. Zbiorowiska leśne zajmują ok. 29% powierzchni kraju.
Polska w przeważającej większości jest położona w strefie lasów mieszanych środkowoeuropejskich, jedynie jej część północno-wschodnia, gdzie klimat jest chłodniejszy leży w strefie lasów mieszanych wschodnioeuropejskich z dominacją lasów iglastych (świerki, sosny), a część południowo-wschodnia - w strefie stepów lesistych oraz lasów liściastych wschodnioeuropejskich.

Do leśnych zbiorowisk roślinnych zaliczamy:

• bory: stanowią ok. 78% powierzchni leśnej. Należą tu rozwinięte na glebach najuboższych, kwaśnych, lasy iglaste (sosnowe lub świerkowe) lub mieszane z przewagą drzew iglastych (sosnowo-dębowe lub jodłowo-bukowe), które rosną na glebach żyźniejszych, głównie brunatnych. Największe obszary borów są w Puszczy Augustowskiej, Noteckiej, Piskiej i Białej oraz w Borach Tucholskich
• grądy: lasy liściaste rozwinięte na żyznych glebach; stanowią około 10% powierzchni leśnej. Mogą być wielogatunkowe bądź o wyraźnej przewadze buka (buczyny), dębu (dąbrowy) lub jodły i buka ( grądy jodłowo-bukowe) np. w Górach Świętokrzyskich
• łęgi: lasy liściaste rozwinięte na żyznych glebach okresowo zalewanych przez wodę, głównie w dolinach rzek: Wisły, Odry, Warty oraz na Pojezierzu Mazurskim. Drzewostan składa się z: wierzb, olch, jesionów, wiązów
• olsy: lasy liściaste na terenach zabagnionych, na skutek osuszania terenów zostają przekształcone w łąki. W drzewostanie dominują: olsza czarna, wierzba , brzoza. Mają rozwinięte piętro krzewów i runa (jarzębina, kalina, borówka). Szczególnie dobrze zachowały się w Słowińskim Parku Narodowym oraz w Puszczy Białowieskiej.

Funkcje ekosystemów leśnych :

• regulacja obiegu wody w przyrodzie
• regulacja wilgotności powietrza
• poprawa składu chemicznego troposfery
• ochrona terenów osiedlowych przed zanieczyszczeniami i hałasem
• tworzenie warunków do rekreacji i lecznictwa
• tworzenie naturalnych siedlisk zwierząt
• ochrona gleby przed erozją

W związku z przejściowością naszego klimatu wiele drzew osiąga u nas swoje południowe, północne, wschodnie i zachodnie granice, np.:

• Buk - granica północno-wschodnia
  
• Olsza - granica południowa
  
• Sosna zwyczajna - granica południowo-wschodnia
  
• Jodła - granica północno-wschodnia
  
• Dąb bezszypułkowy - granica północno-wschodnia
  
• Modrzew polski - granica północno-wschodnia
  
• Świerk - granica południowa rasy północnej i granica północna rasy górskiej
  

Do naturalnych zbiorowisk roślinności nieleśnej (czyli trawiastej i zielnej) zalicza się:

• łąki: (borowe, grądowe, łęgowe, bagienne i górskie)
• murawy kserotermiczne: rozwinięte głównie na glebach lessowych i wapiennych (głównie Polska południowo-wschodnia)

      Roślinność endemiczna* jest na terenie Polski bardzo nieliczna, występuje głównie w górach (np. modrzew polski). Nieliczne są również relikty* (np. dębik ośmiopłatkowy w Tatrach, skalnica tatrzańska, wierzba lapońska i brzoza karłowata). Wszystkie relikty podlegają ścisłej ochronie.

Świat zwierząt

      Jest typowy dla strefy umiarkowanej półkuli północnej. Świat kręgowców charakteryzuje się znaczną przewagą ptaków i ssaków nad pozostałymi grupami. Wśród ptaków dominują wróblowate, siewkowate, drapieżne, blaszkodziobe i żurawiowate. Wśród ssaków najwięcej jest gryzoni, nietoperzy, mięsożernych , owadożernych i parzystokopytnych. Świat ryb zdominowany jest przez karpiowate, śledziowate, okoniowate i dorszowate. Mało jest gatunków endemicznych*. Jedynym endemitem wśród kręgowców jest darniówka tatrzańska, zaś do reliktów fauny przedholoceńskiej zalicza się świstaki i kozice.
      Wiele zwierząt przystosowało się do warunków stworzonych przez człowieka. Takie organizmy nazywamy synantropijnymi i są nimi m. in. myszy, szczury, mole, karaluchy.
      Liczebność oraz zasięg zwierząt dziko żyjących ciągle się zmniejszają. Wynika to przede wszystkim z postępu cywilizacyjnego oraz zwiększonego tempa hodowli, które silnie przekształcają naturalne środowisko.