przykłady praw

Wybrane przykłady praw Kodeksu Hammurabiego

§ 1: "Jeśli obywatel obywatela oskarżył i zarzucił mu morderstwo, zaś tego mu nie udowodnił, ten kto go oskarżył zostanie zabity."

§ 3: "Jeżeli obywatel w czasie rozprawy sądowej wystąpił z fałszywym świadectwem i słów powiedzianych nie dowiódł, (to) jeśli jest to sprawa gardłowa, człowiek ten zostanie zabity; § 4: jeżeli [podobnie] wystąpił z zeznaniem dotyczącym zboża lub srebra, w całości poniesie karę [w wysokości] tej sprawy."

§ 5: "Jeśli sędzia wyrok wydał, rozstrzygnięcia dokonał, tabliczkę opieczętowaną sporządził, a następnie wyrok swój zmienił, (zaś) sędziemu temu udowodni się zmianę wyroku raz wydanego, (kwotę) roszczenia, o którą w sprawie tej chodziło, w dwunastokrotnej wielkości da i przed zgromadzeniem z jego krzesła sędziowskiego usunie się go i (już) nie powróci i razem z sędziami, podczas rozprawy sadowej nie zasiądzie."

§ 8: "Jeśli ktoś ukradł albo bydlę, albo owcę, albo osła, albo świnię, albo łódź, a jeśli (było) to boga, albo pałacu (to) trzydziestokrotną wartość tego zapłaci; jeśli jest to (własnością) muszkena [niepełnoprawny, niżej stojący w hierarchii członek społeczeństwa babilońskiego], da jako odszkodowanie dziesięciokrotną (wartość) tego; jeśli złodziej nie jest w stanie tego oddać, zostanie zabity.

§ 17: "Jeśli obywatel albo niewolnika albo niewolnicę zbiegłych w stepie pojmał i panu jego (jej) wydał, dwa szekle srebra pan niewolnika zapłaci jemu."

§ 32: "Jeśli bądź żołnierz, bądź "sieciarz", który podczas wyprawy królewskiej dostał się do niewoli, (a) kupiec go (potem) wykupił i pomógł mu dotrzeć do jego miasta, (to) jeżeli w jego domu (są środki na) jego okup on wykupi się sam; jeżeli w jego domu nie ma środków na jego okup, przez świątynię swego miasta zostanie wykupiony; jeżeli w świątyni jego miasta nie ma (środków) na okup, wykupi go pałac; jego pole, jego ogród albo jego dom na wykupienie jego nie będą dane."

§ 45: "Jeśli obywatel dał swoje pole rolnikowi za czynsz i (już) wziął czynsz za swoje pole, (a) potem bóg Adad pole zalał albo powódź zniosła z niego glebę, szkodę poniesie rolnik; § 46: jeśli czynszu za pole swoje (jeszcze) nie wziął, a dał pole albo za połowę, albo za trzecią część (plonu), zbożem, które na polu wyrośnie, rolnik i właściciel pola proporcjonalnie się podzielą; § 47: jeśli rolnik, ze względu na to, że w ubiegłym roku nie otrzymał (zwrotu) swych nakładów, prosił o (dalszą) uprawę pola, właścicielowi pola nie będą przysługiwać zarzuty, a jego rolnik uprawi jego pole i w czasie żniw weźmie sobie (właściciel pola) zboże według umowy."

§ 55: "Jeśli obywatel kanał swój w celu nawodnienia (pola) otworzył, (a) pozostał bezczynny i pole sąsiada jego woda (z gleby) wypłucze, zboża tyle, co sąsiad jego (stracił), odmierzy (mu)."

§ 98: "Jeśli ktoś pożyczył od kupca zboże albo srebro i nie ma zboża albo srebra do oddania, ma zaś (inne) mienie, wszystko, co jest w jego ręku, przed świadków na dowód przyniesie (i) swemu kupcowi odda; kupiec nie może wysuwać zarzutów (i) przyjmie to."

§ 104: "Jeśli kupiec dał agentowi handlowemu zboże, wełnę, oliwę lub inny towar na sprzedaż, agent handlowy srebro rozliczy i kupcowi zwróci; agent handlowy weźmie opieczętowany dokument na srebro, które oddał kupcowi; § 105: jeżeli agent handlowy był niedbały i nie wziął opieczętowanego dokumentu na srebro, które kupcowi oddał, srebro nie udokumentowane w rachunku rozliczeniowym nie zostanie ujęte."

§ 117: "Jeżeli obywatela obciąża dług i on sprzedał swoją żonę, swego syna albo swą córkę, lub dał w zastaw (za dług), trzy lata będą pracować w domu swego nabywcy lub wierzyciela, (a ten) w czwartym roku zwróci im wolność; § 118: jeśli dał niewolnika lub niewolnicę w zastaw (za dług), a kupiec po upływie terminu (płatności) sprzeda (niewolnika lub niewolnicę), nie można domagać się (ich) zwrotu."

§ 128: "Jeśli obywatel wziął sobie żonę, a nie zawarł z nią kontraktu, kobieta ta nie jest jego żoną."

§ 142: "Jeśli kobieta odtrąci swego męża i powie: "Nie posiądziesz mnie (więcej)", jej sprawa przez sąd jej okręgu zostanie rozpatrzona; jeśli dobrze się prowadzi i nie ma grzechu, zaś jej mąż wciąż wychodzi (z domu) i bardzo ją poniża, kobieta ta nie jest winna, może wziąć swój posag i pójść do domu ojca swego; § 143: jeśli nie prowadzi się dobrze, wciąż wychodzi (z domu), swój majątek trwoni, męża swego poniża, kobieta ta zostanie wrzucona do wody."

§ 150: "Jeżeli obywatel podarował swojej żonie pole, ogród, dom lub dobytek (i na to) sporządził dla niej opieczętowaną tabliczkę, po (śmierci) jej męża dzieci jej nie będą mieć roszczeń wobec niej; matka da swój spadek dziecku, które (najbardziej) kocha; nie musi go dać innemu."

§ 153: "Jeżeli żona obywatela z powodu innego mężczyzny, dała zabić swego męża, kobietę tę wbije się na pal."

§ 154: "Jeżeli obywatel miał stosunek ze swoja córką, człowieka tego wydali się z gminy."

§ 157: "Jeżeli obywatel po śmierci swego ojca przespał się na łonie matki, oboje oni zostaną spaleni."

§ 167: "Jeśli obywatel wziął sobie żonę, a ona urodziła mu dzieci (i) kobieta ta umrze [dosł. pójdzie za losem], gdy po niej poślubił inną kobietę, a ona urodziła mu dzieci, potem gdy ojciec umrze, dzieci się podzielą stosownie do swych matek i posagi swych matek wezmą, a majątkiem ojcowskiego domu podzielą się po równo."

§ 177: "Jeśli wdowa, której dzieci są małe, postanowi wejść do domu innego (mężczyzny), bez (zgody) sędziów nie wejdzie; skoro ma wejść do domu innego (mężczyzny), sędziowie określą(co należy do spuścizny jej poprzedniego męża i powierzą dom jej poprzedniego męża jej późniejszemu mężowi i tej kobiecie oraz każą sporządzić dla niej tabliczkę. O dom będą troszczyć się i małe (dzieci) wychowają, sprzętu domowego nie sprzedadzą; nabywca, który kupi sprzęt domowy (należący do) dzieci wdowy, straci swe srebro (zaś) zakup zwróci jego właścicielowi."

§ 195: "Jeśli syn uderzył swego ojca, utną mu rękę."

§ 196: "Jeśli obywatel wybił oko (innemu) obywatelowi, oko wybiją mu; §197: jeśli złamał kość obywatela, kość mu złamią; § 198: jeśli wybił oko muszkenowi albo złamał kość muszkena, zapłaci jedną minę srebra; § 199: jeśli wybił oko niewolnika (należącego do) obywatela lub złamał kość niewolnika (należącego do) obywatela, zapłaci połowę jego ceny kupna."

§ 200: "Jeśli obywatel wybił ząb obywatelowi równemu sobie, wybiją mu ząb; § 201: jeśli wybił ząb muszkena zapłaci jedna trzecią miny srebra."

§ 215: "Jeśli lekarz wykonał obywatelowi ciężką operację nożem z brązu, obywatela uzdrowił, albo nożem z brązu otworzył łuk brwiowy obywatela i uzdrowił oko obywatela, (jako zapłatę) weźmie dziesięć szekli srebra; § 216: jeśli (jest to) muszkenu weźmie pięć szekli srebra; § 217: jeżeli (to) niewolnik obywatela, pan niewolnika da lekarzowi dwa szekle srebra."

§ 228: "Jeśli budowniczy zbudował dom obywatelowi, a pracy swojej (odpowiednio) nie umocnił i zbudowany dom zawalił się i spowodował śmierć właściciela domu, budowniczy ten zostanie zabity; § 230: jeżeli spowodował śmierć syna właściciela domu, (to) syn budowniczego tego zostanie zabity; § 231: jeżeli spowoduje śmierć niewolnika właściciela domu, niewolnika takiego jak (tamten) niewolnik właścicielowi domu odda."

§ 250: "Jeśli bydlę idąc ulicą ubodzie obywatela i spowoduje (jego) śmierć, sprawa ta nie podlega roszczeniom."

§ 265: "Jeśli pasterz, któremu powierzono do wypasania bydło lub owce, postąpił nieuczciwie i zmienił piętno (własności) i sprzedał (zwierzęta), (jeśli) dowiedzie mu się (to) on zwróci właścicielowi dziesięciokrotność tego co skradł z bydła i owiec."

§ 275: "Jeśli obywatel wynajął sobie (barkę) płynącą pod prąd, da za jeden dzień, jako najemne za nią, trzy "ziarna" srebra; § 276: jeśli wynajął (barkę) płynącą z prądem, da za jeden dzień, jako najemne za nią, dwa i pół "ziarnka" srebra."