Die tempora - użycie czasów

Język Niemiecki - Użycie czasów
Präsens, Perfekt, Präteritum, Plusquamperfekt
(Ćwiczenia)

I.  Präsens i Perfekt
Präsens: Tego czasu używamy, żeby wyrazić teraźniejszość w języku mówionym:
 
"Dort fliegt ein Storch. Siehst du ihn? - "Nein, warte einen Augenblick! Ohne
meine Brille kann ich ihn nicht sehen.
 
Perfekt: Tego czasu używamy, żeby wyrazić przeszłość w języku mówionym:
 
"Gestern ist der erste Storch in diesem Frühjahr vorübergeflogen. Das hat mir meine Freundin gesagt. Aber ich habe ihn leider nicht gesehen, weil ich meine Brille nicht rechtzeitig gefunden habe.
 
Obydwa czasy, Präsens i Perfekt, są zależne od siebie w języku mówionym.
 
1) Präsens
Czas do wyrażania czynności, procesów oraz stanów zachodzących obecnie lub w przyszłości:
 
"Heute Vormittag macht mein Sohn sein Examen. Er ist der Beste. Er schafft bestimmt eine ausgezeichnete Note.
 
a. W języku pisanym czasu Präsens używa się:
   w mowie niezależnej:
 
Es war ein bitterkalter Winter und das arme Mädchen rief: "Es ist Weihnachtsabend. Kauft mir doch ein paar Streichhölzchen ab.
 
    do określenia wszystkich reguł i zasad:
 
Wer einem anderen etwas stiehlt und dabei gefasst wird, wird bestraft.
 
    do określenia odkryć nauk przyrodniczych itp.:
 
Die Erde dreht sich um die Sonne. Die Gravitation ist ein physikalisches Gesetz.
 
b. Inne możliwości użycia czasu Präsens w formie pisemnej:
 
    do opisania treści opowiadania, powieści, filmu, sztuki operowej, teatralnej itp.:
 
Die Oper "Aida von Verdi spielt im alten Ägypten. Der Prinz verliebt sich in Aida und kämpft um sie ...
 
    w recenzjach radiowych, telewizyjnych, prasowych:
 
Der Autor schreibt flüssig und elegant, aber es fehlt ihm an historischen Kenntnissen.
 
    czasu Präsens używa się także czasem w opisach historycznych:
 
Am Weihnachtsabend des Jahres 800 wird Karl der Große in Rom zum Kaiser gekrönt. Der Papst setzt ihm die Krone auf das Haupt.
 
 
2) Perfekt
Czas służący do wyrażania w języku mówionym czynności, procesów oraz stanów zaszłych w przeszłości:
 
In der Schule habe ich mich immer gelangweilt. Wenn wir auf dem Schulhof Fußball gespielt haben, hat der Hausmeister geschimpft ...
 
a. W języku pisanym czasu Perfekt używa się:
    w mowie niezależnej:
Das arme Mädchen mit den Streichhölzern dachte: "Heute abend ist meine Großmutter gestorben. Sie hat mich lieb gehabt und mir alles gegeben.
 
    w wypowiedziach ogólnych, które poprzedzają czynności w czasie teraźniejszym:
 
Seit Emil von Behring einen Impfstoff gegen die Diphtherie entdeckt hat, sterben weniger Kinder an dieser schrecklichen Krankheit.
 
 
II. Präteritum i Plusquamperfekt
Präteritum: Tego czasu używany w języku pisanym w tekstach literackich i sprawozdaniach:
Es war einmal ein Fischer, der fing einen großen Fisch. Der Fisch öffnete sein Maul und sprach mit menschlicher Stimme.
Am 3. September begann die Konferenz in Tokio. Die Präsidenten aller asiatischen Länder versammelten sich in dem prächtigen Saal und begrüßten sich feierlich.
 
Plusquamperfekt: Tego czasu używany w języku pisanym do wyrażania wszystkich czynności, procesów oraz stanów, które poprzedzają czynności w czasie przeszłym Präteritum:
 
Es war einmal ein Fischer, der schon viele Fische gefangen hatte, aber so ein großer Fisch war ihm noch niemals vorher ins Netz gegangen.
Am 3. September begann die Konferenz in Tokio. Obwohl die Präsidenten der asiatischen Länder vorher gegeneinander gestritten hatten, begrüßten sie sich freundlich.
 
Obydwa czasy, Präteritum i Plusquamperfekt, są zależne od siebie w języku pisanym.
 
1) Präteritum
a. Czas używany w języku pisanym:
    w prozie (powieściach, opowiadaniach, historyjkach). Użycie form czasowych w literaturze jest jednak w dużej mierze uwarunkowane względami stylistycznymi, występują więc tam wszystkie czasy:
    Zarówno wiadomości w prasie, jak i wiadomości w telewizji są pisane / mówione w czasie przeszłym Präteritum.
 

b. W języku mówionym używa się czasu Präteritum:
 
    przy przekazywaniu bajek i historii:
 
Die Großmutter erzählt: Es war einmal eine schöne Prinzessin. Sie lebte in einem Schloss ...
 
    w stylizowanych opowieściach o osobistych przeżyciach:
 
Heute früh bin ich aufgestanden, aber plötzlich donnerte es an meiner Tür. Ich rannte hin und da stand ...
 
    W listach, Niemcy, dosyć samowolnie stosują czasy Perfekt i Präteritum. Znawcy pisania listów używają do wypowiedzi osobistych czasu Perfekt, przechodzą zaś na czas Präteritum, stylizując wypowiedzi o wydarzeniach.
 
2) Plusquamperfekt
a. Czas używany w języku pisanym
 
    Ta forma czasowa jest stosowana w niemieckiej prozie, w powieściach
i historyjkach. (Jej użycie w literaturze nie jest z góry ustalone lecz zależy
od osobistego stylu autora):
 
Er stand vor der Haustür, suchte in seinen Taschen, aber er fand seinen Schlüssel
nicht, denn er hatte ihn am Morgen zu Hause vergessen.
 
b. W języku mówionym
 
    Można używać czasu Plusquamperfekt, jeśli czynność w czasie Perfekt poprzedza jeszcze inna wcześniejsza czynność:
Alles, was er mir erzählt hatte, habe ich mir gemerkt.
 
 
Uwagi:
    W przypadku czasowników modalnych i posiłkowych używa się w języku mówionym raczej czasu Präteritum niż Perfekt:
 
Ich war unruhig (nie: bin ... gewesen), weil ich meine Brille nicht sofort hatte (nie: gehabt habe) und deshalb den Storch nicht sehen konnte (nie: habe sehen können).
 
    W przypadku dłuższych wypowiedzi narrator może zamieniać czas Plusquamperfekt na Präteritum.
 
    Wiadomości prasowe i telewizyjne często zaczynają się od zdania w czasie Perfekt. Po nim następuje na ogół czas Präteritum:
 
"Geisterstimmen in einer Nürnberger Wohnung haben in der Nacht zum Freitag zu einem Polizeieinsatz geführt. Die Mieterin wählte gegen Mitternacht den Notruf, weil nach ihren Worten "geisterhafte Stimmen aus der Wand drangen. Die angerückten Beamten waren "hellhörig: Sie fanden den Geist in einem Schrank in Gestalt eines dudelnden Radios." FAZ, 9.3.1996