średniowiecze - Państwo Franków

Historia średniowiecza - Państwo Franków

Kalendarium

IV w. - Frankowie opanowują Toksandrię (północne tereny Galii między Mozą a Skaldą)

V w. - Powstanie państewka plemiennego Franków

496 r. - Przyjęcie chrztu przez Chlodwiga

732 r. - Zwycięstwo majordoma Karola Młota nad Arabami pod Poitiers

751 r. - Obalenie przez Pepina Krótkiego, syna Karola Młota dynastii Merowingów


   1.   W V wieku doszło do upadku Cesarstwa Zachodniego. Na jego gruzach powstały liczne państwa barbarzyńców, którzy wkraczali w granice Imperium Romanum i podbijali kolejne prowincje. W ten sposób w 486 roku w półncnej Galii powstało Królestwo Franków.

	Przyjęcie chrztu przez Chlodwiga

   2.   Dzięki polityce Chlodwiga (rządził od około 481 do 511 roku) ogarnęło ono swoim zasięgiem prawie całą Galię od Renu po Pireneje. Wykorzystując podstęp, przemoc i zdradę usunął on przywódców plemion frankońskich i niebezpiecznych jego zdaniem członków rodziny. Dzięki temu wzmocnił swoją władzę. Przyjął rzymski system administracji. Przyjęcie przez Chlodwiga w Paryżu w Boże Narodzenie 496 roku chrztu wzmocniło aparat państwa o struktury i pomoc Kościoła oraz umożliwiło przyciąganie katolickich mieszkańców państw Wizygotów i Burgundów.

   3.   Ustrój państwa Franków był bardzo ciekawy. Organizację rodową zastąpiła organizacja sąsiedzka wsi. Regulowała ona całokształt stosunków między sąsiadami, przyjmowała lub odrzucała przybyszów, określała korzystanie ze wspólnych pastwisk. Wsie - były to organizacje wolnych chłopów, którzy mieli obowiązek służby wojskowej na zasadzie pospolitego ruszenia. Każdy rejon wystawiał 100 wojowników zbrojnych w topór bojowy, włócznię, oszczep, miecz, nóż, łuk, i tarczę. Zasadniczym rodzajem wojsk była piechota ustawiona w szyku klinowym. Skrzydła kilku klinów piechoty zabezpieczone były przez jazdę.
   Początkowo wolni chłopi mieli prawo decydowania o losach państwa oraz o wyborze króla na wiecach - zjazdach wszystkich wolnych chłopów. Jednakże wraz ze wzrostem potęgi Królestwa Franków wiece przekształciły się w coroczny marcowy przegląd wojsk, natomiast króla wybierano, czy raczej uznawano, przez podniesienie na tarczy dziedzica Merowingów.

   4.   Państwo Franków podzielone było zgodnie z istniejącymi już w czasach rzymskich rejonami, na czele których stali namiestnicy. Przewodzili oni wiecom sądowym i dowodzili pospolitym ruszeniem. Jako wynagrodzenie za pełnioną funkcję otrzymywali część dawnych włości państwowych oraz 1/3 opłat sądowych. Po przyjęciu chrztu przez Chlodwiga spośród przybocznych urzędników króla, dowódców wojskowych oraz namiestników zaczęła się wykształcać nowa administracja frankijska. Jej pozycja wynikała w dużej mierze z faktu posiadania ziemi, którą otrzymywała od króla. W wyniku tego z jednej strony rosły majątki ziemskie tych ludzi, z drugiej w coraz większym stopniu zaznaczały się w społeczeństwie różnice majątkowe.

   5.   Merowingowie zwyczajowo dzielili swoje państwo pomiędzy spadkobierców władcy. Prowadziło to do walk między nimi, osłabieniu władzy królewskiej i upadkowi autorytetu dynastii. Jednocześnie taka sytuacja spowodowała wzrost znaczenia możnowładców, od których poparcia zależało nieczęsto sprawowanie przez króla władzy. Już w VII w. jeden z rodów, zwany później Karolingami, zagarnął na wyłączność najwyższy urząd państwowy - majordoma, który stał na czele dworu królewskiego i kontrolował wszystkich pozostałych urzędników. W I połowie VIII w. potęga Karolingów wzrosła w takim stopniu, że majordom Karol Młot odsunął całkowicie od władzy Merowingów. Umierając w 741 roku, Karol podzielił państwo pomiędzy swoich synów, zupełnie jakby był królem.

   6.   Następcą Karola Młota został jego syn Pepin Krótki, gdyż jego starszy brat wstąpił do klasztoru. "Królem-marionetką" był przedstawiciel rodu Merowingów, Childeryk III, którego synowie Karola Młota osadzili na tronie dla umocnienia swej władzy. W ostatecznym przejęciu korony pomógł Pepinowi sojusz z papieżem. Childeryk został w 451 roku pozbawiony tronu i zesłany do klasztoru. Syn Karola Młota został namaszczony na króla Franków. Przedstawiciel Karolingów został w ten sposób postawiony wyżej, niż dawni, podnoszeni na tarczy królowie germańscy - jego władza była uświęcona i targnięcie się na nią równałoby się świętokradztwu.