osadnictwo

Geografia - OSADNICTWO

Rozwój wielkich miast jest domeną współczesnych procesów urbanizacyjnych.

Urbanizacja to:

1. pod względem demograficznym
   
   
   • koncentracja ludności w miastach
   
   
2. pod względem osadniczym :
   
   
   • koncentracja funkcji miejskich
     
   • rozwój już istniejących miast oraz stref podmiejskich
     
   • przekształcanie się osad wiejskich w miasta
     
   • powstawanie nowych miast i tworzenie się aglomeracji miejskich
   
   
3. pod względem społeczno - kulturowym - rozpowszechnianie się miejskiego stylu życia

Podstawowe jednostki osadnicze to:

• miasta
  
• wsie

      W krajach wysoko rozwiniętych obserwuje się zacieranie granicy między miastem i wsią. Zatem pojęcie urbanizacja definiuje się tam bardziej jako pojęcie społeczne niż demograficzne.

W krajach rozwijających proces urbanizacji przebiega bardzo szybko. Jest to spowodowane:

• eksplozją demograficzną
  
• atrakcyjnością miast (możliwość zdobycia atrakcyjnej pracy, dostęp do wielu usług itp.)
  
• brakiem ziemi na wsi
  
• często ubóstwem wsi

      Za wskaźnik (stopień) urbanizacji przyjmuje się odsetek ludzi mieszkających w miastach.

      Ludność miejska stanowi obecnie blisko 50% mieszkańców kuli ziemskiej. W krajach rozwiniętych stanowi ona 75%, a w rozwijających się ok. 38%.


Najwyższe wskaźniki urbanizacji mają kraje wysoko i średnio rozwinięte gospodarczo:

• Belgia ok. 97%
  
• Wielka Brytania ok. 92%
  
• Holandia ok. 89%
  
• Argentyna ok. 86%
  
• Brazylia ok. 76%

Jednostki osadnicze większe od miast to tzw. zespoły miast:

1. aglomeracje monocentryczne
   
2. aglomeracje policentryczne (konurbacje)
   
3. megalopolis

Aglomeracje monocentryczne to skupiska miast z wyraźnie zaznaczonym centrum np. aglomeracja warszawska (centrum Warszawa), Paryż, Londyn, Barcelona, Kair.

Aglomeracje policentryczne to skupiska miast bez wyraźnie zaznaczonego centrum np. Górnośląski Okręg Przemysłowy (Polska), Zagłębie Ruhry (Niemcy), Zagłębie Kuźnieckiego (Rosja), Zagłębie Donieckiego (Ukraina). Z reguły zespoły takich miast powstały na terenie zagłębi górniczych, gdzie poszczególne miasta rozwijały się wokół pojedynczych kopalni.

Megalopolis są to skupiska blisko położonych i powiązanych ze sobą aglomeracji, np. silnie zurbanizowany pas na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych (od Bostonu po Waszyngton), na zachodnim wybrzeżu (od San Francisco - Los Angeles do San Diego) oraz wschodnie wybrzeże Honsiu w Japonii (tzw. megalopolis Nippon).

Najludniejszymi aglomeracjami świata są:

1. glomeracja Tokio-Jokohama w Japonii (ok. 27 mln)
   
2. aglomeracja Meksyku (ok. 21 mln)
   
3. aglomeracja Nowy Jork-Nortern New Jersey-Long Island w Stanach Zjednoczonych (ok. 20 mln)

Rozwój miast następuje w wyniku :

• przyrostu naturalnego
  
• migracji ludności wiejskiej do miast
  
• zmian administracyjnych: włączenia do miast terenów podmiejskich; przekształcania osiedli wiejskich w miasta
  
• wzroście uprzemysłowienia
  
• nadawaniu praw miejskich miejscowościom które wcześniej były wsiami

Cechy miast:

znaczna wielkość zajmowanej powierzchni

duża intensywność zabudowy

bogate wyposażenie w obiekty usługowe i kulturalne

różnorodność zajęć ludności (w większości państw ludność utrzymuje się z zawodów pozarolniczych)

Problemy wielkich miast:

pogarszanie się warunków środowiskowych (duże skażenie środowiska)

szerzenie się chorób układu nerwowego i oddechowego wśród ludności

gromadzenie dużych ilości odpadów przemysłowych i komunalnych

obniżenie się bezpieczeństwa ludności

przeciążenie systemu transportowego (korki)


• wzrost przestępczości
  
• wzrost bezrobocia powodowany niekontrolowaną imigracją
  
• rosnące koszty dowozu żywności, usuwania nieczystości