| zapomniałem hasło
zarejestruj się
|
|
nazewnictwo związków organicznych
Związki chemiczne mają swoje specyficzne nazwy, a opisujące je wzory i terminy często sprawiają trudności osobom uczącym się chemii. Podane poniżej zasady nazewnictwa, pisania wzorów i klasyfikacji związków zostały ograniczone do najprostszych przykładów, typowych dla substancji opisywanych w podręcznikach szkolnych. Informacje zawarte w tekście przeznaczone są dla osób, które chcą poszerzyć swoją wiedzę, do ich pełnego zrozumienia niezbędna jest podstawowa wiedza z zakresu chemii organicznej. WZÓR CZĄSTECZKOWY (SUMARYCZNY) Wzór cząsteczkowy wyraża rodzaj i liczbę atomów zawartych w pojedynczej cząsteczce danej substancji. Najczęściej jest on równoważny wzorowi empirycznemu, lecz może również stanowić jego wielokrotność. W przypadku połączeń organicznych, zapisując wzór sumaryczny należy podać: Np. C2H5Cl, C4H9BrMg WZÓR STRUKTURALNY Wzór strukturalny opisuje w sposób przybliżony budowę cząsteczki. Zjawisko występowania związków o takim samym wzorze sumarycznym, lecz innej strukturze nazywa się izomerią. Izomery różniące się sposobem powiązania atomów nazywa się konstytucyjnymi, natomiast izomery o takiej samej konstytucji, a innym rozmieszczeniem atomów w przestrzeni - stereoizomerami. Wzory strukturalne podają jakie atomy znajdują się w cząsteczce i jak są połączone, nie nadają się natomiast do opisu stereoizomerów. Wiązania zaznacza się kreskami, jednakowymi dla wszystkich typów wiązań. Za pomocą kresek można również oznaczać wolne pary elektronowe atomów. Jeśli atom obdarzony jest ładunkiem (np. w jonach obojnaczych) to zapisuje się to za pomocą znaczków + i - umieszczanych w kółeczku nad symbolem pierwiastka. Często stosuje się zapisy skrócone, w których część takich samych atomów (lub grup atomów) zapisuje się podobnie jak we wzorze sumarycznym, z indeksami liczbowymi. Np. dla C3H5Cl można napisać wzory strukturalne:    KLASYFIKACJA ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Poprzez zastąpienie atomu lub atomów wodoru w układach macierzystych, jakimi są węglowodory i związki heterocykliczne, innymi atomami lub grupami atomów uzyskuje się różne klasy związków. O właściwościach chemicznych poszczególnych klas związków decydują właśnie te dodatkowe grupy atomów, nazywane podstawnikami lub grupami funkcyjnymi. Zapisując ogólnie wzór danej klasy związków, resztę węglowodorową, powstałą ze związku macierzystego oznacza się często symbolem R. Jeśli chcemy podkreślić charakter reszty układu macierzystego stosuje się symbole Ar dla węglowodorów aromatycznych i Het dla układów heterocyklicznych. Ważniejsze klasy związków i ich wzory ogólne:
Nazewnictwo (nomenklatura) związków chemicznych oparta jest na dwóch systemach: nazwach zwyczajowych i systematycznych. Nazwy zwyczajowe związków pochodzą często od nazw surowców z których je otrzymywano, barwy, zapachu lub specyficznych właściwości. Z reguły nie istnieje żadna zależność pomiędzy budową cząsteczki a nazwą zwyczajową. Pomimo tego wiele związków znanych jest powszechnie pod ich nazwami zwyczajowymi, które na trwałe wpisały się w słownictwo chemiczne. Zostały one zalegalizowane i można się nimi swobodnie posługiwać. Nomenklatura systematyczna wiąże nazwę związku z jego budową. Pierwsze podstawowe zasady słownictwa chemicznego przyjęto ponad sto lat temu na kongresie chemików w Genewie. Nomenklatura genewska była następnie wielokrotnie rozwijana i modyfikowana, w miarę odkrywania nowych związków i reakcji. Nazwy i reguły ich tworzenia opracowywane są przez specjalną komisję nomenklaturową IUPAC i publikowane w języku angielskim. Przekładem nazw i reguł na język polski, a także dostosowywaniem nomenklatury anglojęzycznej do potrzeb i wymogów naszego języka zajmuje się Komisja Nomenklaturowa Chemii Organicznej PTCh. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| wszelkie prawa zastrzeżone © 2007 Fundacja Nauka i Wiedza |