Monopol

• CELE LEKCJI:
  DYDAKTYCZNE: uczeń uczy się na czym polega „monopol”.
  POZNAWCZE: uczeń poznaje skutki działania monopolistów, poznaje sposoby obrony gospodarki państwa przed monopolizmem.
   
• CZAS ZAJĘĆ: 45 minut
   
• METODY: film, dyskusja, praca w grupach
   
• ŚRODKI DYDAKTYCZNE: odtwarzacz DVD połączony z komputerem, telewizorem lub tablicą multimedialną, 3 kartki A4: dwie z wyraźnie napisanymi dużymi literami zdaniami: MONOPOL JEST O.K. / MONOPOL JEST DO BANI i jedną czystą, marker
   
• PROPONOWANY PRZEBIEG ZAJĘĆ:

1. Wprowadzenie (maks. 10 minut): Nauczyciel zapisuje temat na tablicy. Prosi uczniów, aby wyjęli z piórników swoje ołówki lub długopisy i popatrzyli na nazwy firm, jakie wyprodukowały te przyrządy do pisania. Uczniowie mogą się zgłaszać i mówić. Nauczyciel prosi też o przypomnienie sobie, gdzie kupione zostały plecaki lub torby, w których młodzież nosi przybory szkolne.
   Nauczyciel podsumowuje:
   Zobaczcie, długopis i ołówek czy plecak (torba) to podstawowe rzeczy dla ucznia. Bez nich trudno byłoby Wam funkcjonować. Czy wiecie ile kosztowały te rzeczy? Uczniowie odpowiadają i porównują ceny. Nauczyciel mówi: a teraz sobie wyobraźcie, że istnieje w Polsce tylko jedna firma, która ma prawo produkować ołówki, tylko jeden zakład produkcji plecaków i tylko jeden sklep z długopisami. Co by wtedy się stało z cenami tych produktów w sierpniu lub wrześniu, kiedy to wszyscy uczniowie i ich rodzice muszą wydać pieniądze na te rzeczy?
2. Uczniowie próbują odpowiadać (2-3 wypowiedzi). Nauczyciel nie komentuje wypowiedzi tylko zaprasza do obejrzenia filmu p.t. „Monopol”: no to zobaczmy, co się dzieje, kiedy jakaś firma ma monopol na dany produkt.
3. Nauczyciel prezentuje film.
4. Nauczyciel stawia na środku trzy krzesła i kładzie na nich kartki z napisami (na każdym inną):
   
   MONOPOL JEST O.K.
   MONOPOL JEST DO BANI
   Na trzecim krześle leży czysta kartka.
   
   Prosi uczniów, aby chwilę się zastanowili, z którym ze zdań się utożsamiają i mogliby to uzasadnić. W ten sposób dzielą się na grupy. Uczniowie którzy nie wiedzą, na co się zdecydować tworzą trzecią grupę i mają zapisać swój skrót poglądu na temat monopolu. Uczniowie w grupach (najlepiej, żeby się przesiedli tak, aby mogli razem przez chwilę pracować) mają za zadanie uzasadnić swój wybór w formie zapisanych wypowiedzi (10 minut).
5. Uczniowie wyznaczają reprezentanta grupy, który siadając na „krześle swego poglądu” wygłasza uzasadnienie swego wyboru. Grupa „czystej kartki” dodatkowo pokazuje sformułowanie swego poglądu, zanim go uzasadni (10 minut). Warto zachęcić uczniów do zaprezentowania umiejętności aktorskich, żeby wypowiedzi były bardziej atrakcyjne np. w formie apelu do obywateli lub przemówienia pełnego grozy czy monologu znudzonego polityka itp.
6. Podsumowanie: Nauczyciel pyta: dlaczego działania monopolistów szkodzą gospodarce krajowej? Jak to uderza w zwykłego obywatela? Czy monopol jeszcze istnieje w dzisiejszej Polsce? Co chroni obywateli przed działaniami monopolistów? Dlaczego istnieje Urząd Antymonopolowy? Uczniowie próbują odpowiedzieć – krótka dyskusja podsumowująca (5 minut).
7. Zakończenie: Nauczyciel pisze też na środku tablicy słowo MONOPOL w pionie i pyta uczniów o skojarzenia z tym słowem. Zapisuje odpowiedzi uczniów w formie krzyżówki tak, aby słowo MONOPOL było hasłem tej krzyżówki, np.:

P K ZA ALK SK

M O N O P O L

CZTA OLEJ PAŁKI HOL EP

Uczniowie zapisują to w zeszytach.
Praca domowa: Sprawdzić w Internecie i zapisać w zeszycie  jak i kiedy powstał w Polsce Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.