kalendarium

KALENDARIUM  HISTORII POLSKI

RZECZPOSPOLITA  POLSKA  W  OKRESIE  RZĄDÓW PARLAMENTARNYCH  /1922 - 1926/.
 
1922
    5 XI - Odbyły się wybory do Sejmu I kadencji. Udział w głosowaniu wzięło 67,7% uprawnionych. Najwięcej głosów uzyskał Blok Chrześcijańskiej Jedności Narodowej - 28,8%. Na PSL "Piast" zagłosowało 12,9% wyborców, PSL "Wyzwolenie" - 10,9%, a na PPS - 10,1%. Dobry wynik uzyskał Blok Mniejszości Narodowych, uzyskując 15, 1% głosów.

    12 XI - W wyborach do Senatu I kadencji Blok Chrześcijańskiej Jedności Narodowej zdobył 39,1% głosów, Blok Mniejszości Narodowych 16,5% zaś PSL "Piast" 13,1%. Na PSL "Wyzwolenie" oddało głosy 9,5% wyborców, a na PPS tylko 8,4%.

    28 XI - Zainaugurowane zostały obrady Sejmu I kadencji. Już pierwsze działania wykazały całkowitą dominację centro-prawicy: marszałkiem sejmu został Maciej Rataj z PSL "Piast", a marszałkiem senatu Wojciech Trąmpczyński z endecji (Związek Ludowo-Narodowy); przepadły całkowicie kandydatury lewicy na te urzędy: Jędrzeja Moraczewskiego i Ignacego Daszyńskiego.

    9 XII - Zgromadzenie Narodowe wybrało po pięciu turach głosowania prezydenta RP. W ostatniej rozgrywce kandydat PSL "Wyzwolenie", Gabriel Narutowicz uzyskał 289 głosów i pokonał kandydata prawicy, którym był Maurycy Zamoyski - 227 głosów. W poprzednich turach odpadali kolejno: Ignacy Daszyński (PPS), Jan Baudouin de Courtenay (mniejszości narodowe) oraz Stanisław Wojciechowski (PSL "Piast"). Wybór Narutowicza na prezydenta wywołał istną burzę po prawej stronie sceny politycznej. Prezydenta szykanowano, szkalowano i oskarżano o to, że nie jest obywatelem polskim, głosowali na niego socjaliści, komuniści i Żydzi, że nie wierzy w Boga, że nie jest godnym tego by być prezydentem Polski.

    10 XII - Ukazał się w "Rzeczpospolitej" artykuł działacza endeckiego, Stanisława Strońskiego pt. "Ich prezydent". Autor pisał w nim min., że Obce narodowości, Żydzi, Niemcy, Ukraińcy /.../ narzuciły wczoraj większości polskiej /.../ wybór p. Gabriela Narutowicza na Prezydenta. /.../ Wybór ten, zdumiewająco bezmyślny, wyzywający, jątrzący, wytwarza stan rzeczy, z którym większość polska musi walczyć i na podstawie którego żadną miarą nie stanie do pracy państwowej, bo to byłoby tylko utrwaleniem rozstroju i zagładą podstawowych pojęć, którymi stoją narody.

    11 XII - Aby nie dopuścić do zaprzysiężenia nowego prezydenta bojówki prawicowe usiłowały zatamować dostęp do sejmu dla posłów lewicy. Część posłów i senatorów pobito bądź siłą zatrzymano min. Bolesława Limanowskiego i Ignacego Daszyńskiego. Doszło do zamieszek na ulicach i starć endeckich z robotnikami PPS-u. W zajściach zginął jeden robotnik. Sam prezydent jadąc do sejmu powozem został obrzucony lodem i śniegiem. Przy pustawych ławach prawicy Gabriel Narutowicz złożył przysięgę, według słów: Przysięgam Bogu wszechmogącemu, w Trójcy Świętej Jedynemu i ślubuję, Narodzie Polski, na urzędzie Prezydenta Rzeczpospolitej, który obejmuję, praw Rzeczypospolitej, a przede wszystkim Ustawy Konstytucyjnej święcie przestrzegać i bronić, dobru powszechnemu Narodu ze wszystkich sił wiernie służyć, wszelkie zło i niebezpieczeństwo od Państwa czujnie odwracać, godności imienia polskiego strzec niezachwianie, sprawiedliwość względem wszystkich bez różnicy obywateli za pierwszą mieć cnotę, obowiązkom urzędu i służby poświęcić się niepodzielnie. Tak mi dopomóż Bóg i Święta Syna Jego Męka. Amen.

    14 XII - Prezydent Gabriel Narutowicz przejął władzę z rąk Naczelnika Państwa. Podczas uroczystości Józef Piłsudski wzniósł następujący toast: Jako oficer czynnej służby, który nigdy przed nikim nie stawał na baczność, stoję na baczność przed Polską, którą ty reprezentujesz.
Do dymisji podał się rząd Juliana Nowaka.

    16 XII - W południe podczas zwiedzania w gmachu Zachęty wystawy współczesnego malarstwa polskiego prezydent Narutowicz został zastrzelony przez gorliwego działacza prawicy, artystę malarza Eligiusza Niewiadomskiego Natychmiast doszło do spotkania Macieja Rataja, Józefa Piłsudskiego i Władysława Sikorskiego, który był wówczas szefem Sztabu Generalnego. Ustalono, że Maciej Rataj przejmie obowiązki prezydenta, a premierem zostanie Sikorski. Piłsudski z kolei został mianowany szefem Sztabu Generalnego WP. Nowy premier wydał rozkaz o wprowadzeniu stanu wyjątkowego.

    17 XII - W kolejnym numerze "Rzeczpospolitej" ukazał się następny artykuł Stanisława Strońskiego, pt. "Ciszej nad tą trumną", w którym autor twierdził, że Gdy pierwszy urzędnik i najwyższy przedstawiciel państwa, Prezydent Rzeczypospolitej, padł jako ofiara skrytobójczego zamachu, dokonanego niewątpliwie z pobudek politycznych, całe społeczeństwo bez względu na przekonania, i takie czy inne poglądy o działalności politycznej zamordowanego Prezydenta, widzi w nim obywatela, który padł na pierwszym posterunku państwowym /.../ przede wszystkim ofiarę zbrodni, wywołującej powszechne potępienie. Jedynie tylko w tym powszechnym potępieniu jest godność, jest zdrowie duchowe, jest siła dająca pewność, że naród przetrzyma głębokie to wstrząśnięcie /.../ A jednak co się dzieje? Nad zwłokami śp. Prezydenta Rzeczypospolitej /.../ hasać zaczyna przerażający taniec stronniczych oskarżeń /.../ - To wasza wina, to wyście przygotowali grunt dla tej zbrodni, to wasza odpowiedzialność /.../ Ciszej, dużo ciszej, obok tej otwartej trumny, panowie oskarżyciele!

    20 XII - Nowym prezydentem 298 głosami Zgromadzenie Narodowe wybrało Stanisława Wojciechowskiego. Kiedy go zabijecie? - padło z ławek lewicy pod adresem prawicy gdy ogłoszono wynik głosowania.

    31 XII - Przed Sądem Okręgowym w Warszawie rozpoczął się proces zabójcy Narutowicza, Eligiusza Niewiadomskiego.
 
1923
    10 I - Sąd Okręgowy w Warszawie skazał Eligiusza Niewiadomskiego na karę śmierci. Narutowicz był symbolem hańby! Tę hańbę moje strzały starły z czoła żywej Polski. Nie żałuję niczego. Zrobiłem to, co było moim obowiązkiem. /.../ Kiedym strzelał, miałem to przekonanie, że za jego życie daję moje. Wystawiłem weksel. Chcę ten weksel spłacić uczciwie. To jest moje ostatnie słowo. - powiedział na zakończenie procesu Niewiadomski. Ponieważ prezydent Wojciechowski nie znalazł powodów do skorzystania z prawa łaski kara śmierci została wykonana i Niewiadomski został rozstrzelany na stokach warszawskiej Cytadeli 31 I.

    29 IV - Prezydent Wojciechowski dokonał uroczystego otwarcia tymczasowego portu wojennego i schroniska dla rybaków w Gdyni.

    3 V - Podczas obchodów 3-majowych w Warszawie odsłonięto odzyskany po latach pomnik księcia Józefa Poniatowskiego.

    17 V - W Warszawie podpisane zostało porozumienie koalicyjne pomiędzy PSL "Piast", Związkiem Ludowo-Narodowym i Chrześcijańską Demokracją, zwane popularnie paktem lanckorońskim (od Lanckorony, w której toczyły się poufne rokowania centro-prawicowe).

    26 V - Dzięki podpisaniu paktu lanckorońskiego centro-prawica uzyskała większość w sejmie pozwalającą na obalenie rządu Sikorskiego.

    28 V - powstał tzw. Rząd Chjeno-"Piasta", którego szefem został Wincenty Witos. Stanisław Thugutt ostro skrytykował w sejmie układną politykę Witosa wobec prawicy. Niestety jednak muszę stwierdzić, że tym co pan dziś zrobił, zaprzecza pan temu wszystkiemu, co pan uczynił dotychczas. I to zrobił pan dla nędznego mamidła władzy... myślałem, że tym złudzeniom i mamidłom pan się oprze. Niestety, pomyliłem się... Ubolewam, że prezes tego rządu, który mógł odegrać wybitną rolę historyczną, zmarnował się przy tak małej okazji. Mógł stanąć na czele ruchu ludowego w Polsce, zostać wielkim chłopem, ale wolał zostać kiepskim szlachcicem. - grzmiał z mównicy sejmowej lider "Wyzwolenia".

    30 V - Marszałek Józef Piłsudski złożył na ręce kierownika Ministerstwa Spraw Wojskowych, gen. Aleksandra Osińskiego dymisję ze stanowiska szefa Sztabu Generalnego.

    28 VI - Na wniosek posła Jana Dębskiego sejm podjął uchwałę (162 głosy za i 88 przeciw), że Józef Piłsudski jako Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz zasłużył się narodowi.

    3 VII - Podczas bankietu pożegnalnego w Sali Malinowej hotelu "Bristol" w Warszawie, Józef Piłsudski gwałtownie zaatakował endecję, nazywając ją "zaplutym karłem reakcji" i obarczył odpowiedzialnością za mord na prezydencie Gabrielu Narutowiczu.

    X - XI - Wobec bardzo trudnej sytuacji gospodarczej kraju, której wynikiem była choćby szalejąca hiperinflacja doszło do dramatycznych wydarzeń w kilku rejonach  kraju. Oskarżając rząd Witosa za brak odpowiednich działań partie lewicowe zorganizowały strajki kolejarzy i górników, na co rząd odpowiedział militaryzacją kolei i surowym traktowaniem strajkujących. Do ostrych starć doszło min. Na Śląsku, w Krakowie, Poznaniu, Radomiu, Lwowie, ?odzi i Warszawie. W części tych miast wprowadzono nawet stan wyjątkowy.

    6 XI - w Krakowie doszło do najtragiczniejszych zdarzeń; robotnicy starli się ze skierowanymi przeciwko nim policją i wojskiem. Po obu stronach zginęło razem 31 osób, ponad 100 było rannych.

    7 XI - Rząd zdecydował się na odwołanie stanu wyjątkowego na co PPS odpowiedziała odejściem od strajku generalnego. Jednak dni rządu były już policzone. Jesienne starcia i dalsze problemy z hiperinflacją, której nie udało się powstrzymać sprawiły, że przeciwko gabinetowi Chjeno-"Piasta" głosowali politycy "piastowscy".

    16 XII - Witos złożył dymisję, a jego miejsce zajął rząd tzw. "fachowców" z Władysławem Grabskim na czele.

    19 XII - Sejm powołał do życia pozaparlamentarny rząd Władysława Grabskiego. Doszliśmy dziś do takiego stanu, ze wszelki postęp w każdej dziedzinie staje się niemożliwy, jeżeli najpierw nie uporamy się z trudnościami finansowymi, które nie tylko paraliżują wszelkie porywy do udoskonalenia nowego stanu wewnętrznego, ale wytwarzają niebezpieczeństwo zarówno utrzymania pokoju wewnętrznego, jak i stanu obronnego naszego kraju. - powiedział w przemówieniu programowym w sejmie nowy premier.

    31 XII - Kurs za dolara wynosił wówczas  6 375 mln marek polskich i w stosunku do 11 XI 1918 roku wzrósł o ponad 1,5 mln %.
 
1924
    8 I - Hiperinflacja osiągnęła już wysokość 10 250 mln marek polskich za dolara.

    11 I - Sejm uchwalił ustawę o naprawie skarbu państwa i reformie walutowej, która dawała prezydentowi prawo do wydania, na wniosek Rady Ministrów, rozporządzeń dotyczących podnoszenia stawek podatkowych, powołania banku emisyjnego, zaciągnięcia pożyczki w wysokości 500 mln złotych franków bądź zmian  wysokości opłat celnych.

    10 II - W Poznaniu otwarto pierwszą w Polsce szkołę lotniczą.

    24 III - W Polsce po raz pierwszy odbyły się obchody "Dnia Kobiet", zorganizowane na wniosek Centralnego Wydziału Kobiecego PPS.

    1 IV - Utworzona została na wniosek rządu Mennica Państwowa.

    14 IV - Rząd Grabskiego dokonał reformy walutowej. Z obiegu wycofano markę polską i wprowadzono nowy środek płatniczy - polskiego złotego. Według ustalonego kursu za jedną "złotówkę" trzeba było zapłacić 1,8 mln marek polskich, z kolei dolar miał kosztować 5,18 złotego. Nazajutrz odbyło się spotkanie założycielskie akcjonariuszy Banku Polskiego, na którym wybrano Radę Banku. Prezesem Rady został Stanisław Karpiński.

    11 V - Na zjeździe działaczy ruchu ludowego w Rzeszowie powstał Związek Chłopski. W skład tej nowej partii weszli członkowie PSL "Lewica" i grupa rozłamowców z PSL "Piast", która opuściła jego szeregi w grudniu 1923 roku. Przywódcą Związku został Andrzej Pluta.

    3 - 27 VII - Na trwających VIII Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu po raz pierwszy wystartowała reprezentacja Polski.; efektem występu były dwa medale - srebrny zdobyła czwórka kolarska w wyścigu torowym na dystansie 4 000 metrów (Józef Lange, Jan ?azarski, Tomasz Stankiewicz i Franciszek Szymczyk), a brązowy w jeździectwie, w konkursie indywidualnego konkursu skoków por. Adam Królikiewicz.

    1 VIII - Komisarz rządu na m.st. Warszawę ogłosił rozporządzenie dotyczące ruchu ulicznego i zasad jego bezpieczeństwa. Maksymalna szybkość samochodów i motocykli została ustalona na poziom 25 km/h, a ciężarowych i autobusów 12 km/h. Nie dotyczyło to jednak dni kiedy było błoto i ślizgawica, wtedy maksymalna prędkość miała być jeszcze niższa.

    5 IX - Podczas wizyty prezydenta Stanisława Wojciechowskiego we Lwowie, w dniu otwarcia Targów Wschodnich członkowie Ukraińskiej Organizacji Wojskowej dokonali nieudanego zamachu bombowego na jego życie.

    20 IX - Sformowano Korpus Ochrony Pogranicza, którego formacje miały być użyte do ochrony wschodnich granic Polski. Pierwsze oddziały KOP pojawiły się na posterunkach już 1 XI, ich dowódcą był gen. Henryk Minkiewicz.

    11 XI - Po wystąpieniu z PSL "Wyzwolenie" grupa posłów z Sylwestrem Wojewódzkim na czele utworzyła Niezależną Partię Chłopską.

    13 XI - Władysław Stanisław Reymont uzyskał od Szwedzkiej Akademii Noblowskiej Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za powieść "Chłopi".

     Ukazały się : "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego i "Pokolenie Marka Świdy" autorstwa Andrzeja Struga.
 
1925
    1 I - W WM Gdańsku otwarty został Polski Urząd Pocztowy.

    18 I - Po raz pierwszy w Polsce przyznana została państwowa nagroda literacka (ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego). Jej laureatem został Stefan Żeromski.

    1 II - Polskie Towarzystwo Radiotechniczne rozpoczęło nadawanie próbnego programu radiowego, który obejmował 1-2 godziny dziennie.

    10 II - W Rzymie polska delegacja rządowa podpisała konkordat z Watykanem. Wprowadzał on dostosowany do nowego obszaru i granic podział na diecezje, zwiększał ilość arcybiskupstw z 3 do 5 i biskupstw do 15. Jak stanowił Artykuł I dokumentu Kościół Katolicki, bez różnicy obrządków, korzystać będzie w Rzeczypospolitej Polskiej z pełnej wolności. Państwo zapewnia Kościołowi swobodne wykonywanie Jego władzy duchowej i Jego jurysdykcji, jak również swobodną administrację i zarząd Jego sprawami i Jego majątkiem, zgodnie z prawami boskimi i prawem kanonicznym.

    3 VI - Po raz pierwszy od dnia odzyskania niepodległości przybyła do Polski wybitna uczona Maria Skłodowska-Curie.

    17 VI - Delegacja polska podpisała w Genewie protokół o zakazie stosowania gazów trujących i środków bakteriologicznych.

    1 VII - Rozpoczęła się tzw. Wojna celna z Niemcami. Gdy rząd niemiecki oświadczył w połowie czerwca, że do czasu zakończenia rokowań polsko-niemieckich nie będzie udzielał zezwoleń na import polskiego węgla, Polska wprowadziła maksymalne taryfy celne na artykuły importowane z Republiki Weimarskiej.

    11 VII - Dmytro ?ewycki stanął na czele Ukraińskiego Narodowo-Demokratycznego Zjednoczenia (UNDO).

    28 VI - Doszło do pierwszego poważniejszego załamania się kursu polskiego złotego na giełdach światowych i w kraju. Za dolara trzeba było zapłacić 5,98 złotego (spadek kursu o 80 groszy).

    16 - 22 IX - Płk Ludomil Rayski odbył samolotem Breguet XIX B2 tzw. Rajd Śródziemnomorski. Przeleciał 8 tys. km na trasie: Paryż-Madryt-Casablaca-Tunis-Ateny-Konstantynopol-Warszawa.

    26 X - Po konferencji w Locarno zawarty został układ polsko-francuski, w którym obydwa państwa zobowiązywały się do wzajemnej pomocy w razie złamania przez Niemcy paktu reńskiego (o nienaruszalności granic Niemiec z Belgią i Francją).

    13 XI - Wobec niemożności pełnego poradzenia sobie z trudną sytuacją gospodarczą (wojna celna z Niemcami, ponowny spadek kursu złotego) i niekorzystną dla polski sytuacją międzynarodową, rząd Władysława Grabskiego podał się do dymisji.

    20 XI - zastąpił go rząd Aleksandra Skrzyńskiego.

    15 XI - W Sulejówku odbyła się wielka manifestacja zwolenników marszałka Piłsudskiego z okazji 7 rocznicy jego powrotu z Magdeburga. Reprezentujący przybyłych oficerów gen. Gustaw Orlicz-Dreszer namawiał Piłsudskiego, by wrócił do życia politycznego. Składamy ci, komendancie, nie tylko nasze serca, ale wierne, w zwycięstwach zaprawione szable.

    28 XII - Po wielu miesiącach burzliwych debat sejm ostatecznie uchwalił ustawę O wykonaniu reformy rolnej". Dokument ustalał maksymalną powierzchnię gospodarstwa nie podlegającego parcelacji na 180 ha (w rejonach przemysłowych odpowiednio 60 ha,  na kresach 300 ha, a w majątkach przemysłowych do 700 ha) i przyjmował zasadę pełnego odszkodowania dla dotychczasowych właścicieli. Reforma rolna zakładała, że w okresie pierwszych 10 lat parcelowanych będzie po 200 tys. ha rocznie.

    31 XII - Dolar kosztował już 12,5 złotego; tak szybki spadek wartości "złotówki" tworzył ponownie wizję ostrego kryzysu wewnętrznego.

     Tego roku zmarli: Stefan Żeromski, Władysław Stanisław Reymont i Julian Marchlewski.
 
1926 
    10 I - Gdyni nadano prawa miejskie.

    2 II - Na warszawskim zjeździe Kół Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego podjęto uchwałę o powołaniu Organizacji Młodzieży TUR (OM TUR).

    12 II - W wyniku połączenia się grupy Jana Dąbskiego (dawniej PSL "Wyzwolenie") ze Związkiem Chłopskim powstało Stronnictwo Chłopskie z Andrzejem Waleronem jako prezesem.

    5 V - Upadł gabinet Aleksandra Skrzyńskiego. Wobec niepowodzenia w kompletowaniu nowego rządu przez Władysława Grabskiego, nowym premierem został ostatecznie, już po raz trzeci, 10 V Wincenty Witos. Lider PSL "Piast" udzielił dzień wcześniej wywiadu "Nowemu Kurierowi Polskiemu", w którym stwierdził min.: Kraj domaga się silnych rządów /.../ to co ujawniło się w tym przesileniu /.../ podważa zaufanie kraju nie tylko do parlamentaryzmu, ale do naszej umiejętności rządzenia /.../. Niechże wreszcie Marszałek Piłsudski wyjdzie z ukrycia, niech stworzy rząd, niech weźmie do współpracy wszystkie czynniki twórcze, którym dobro państwa leży na sercu. Jeżeli tego nie zrobi, będzie się musiało mieć wrażenie, że nie zależy mu naprawdę na uporządkowaniu stosunków w państwie. /.../.

    11 V - W rejonie Rembertowa zakończyła się koncentracja oddziałów wiernych Józefowi Piłsudskiemu. Urzędujący minister spraw wojskowych przekazał dowództwo nad tymi oddziałami Marszałkowi.

    12 V - Około południa komendant przyjechał z Sulejówka do Rembertowa i objąwszy komendę nad wiernymi sobie siłami skierował się do Warszawy. Jego żołnierze zajęli bez przeszkód Pragę i podeszli do linii Wisły. Około godziny 17-tej Piłsudski spotkał się na moście Poniatowskiego z prezydentem Wojciechowskim. Obrosła legendą rozmowa ze słynnego spotkania na moście nie doprowadziła jednak do ugody. Kilka dni później marszałek wspominał ją w ten sposób: dotąd żałuję, iż p. były prezydent naraził mnie i siebie na śmieszną sytuację na moście Poniatowskiego, zamiast kazać reprezentować siebie przez tych, co nie śmieli stanąć mi do oczu... Osobiście oświadczyłem p. prezydentowi, że wolę z nim pertraktować, niż toczyć boje. P. prezydent wybrał inną drogę. Jeszcze wieczorem tego dnia część wojsk Piłsudskiego przeprawiła się mostem Kierbedzia na lewobrzeżną część Warszawy. Przewrót majowy stał się faktem. W stolicy rozpoczęły się pierwsze walki - zamachowcy opanowali plac Zamkowy i rozpoczęli walki na obszarze traktu królewskiego.

    13 - 15 V - W Warszawie toczyły się ciężkie walki pomiędzy siłami rządowymi i oddziałami Piłsudskiego. Dowódca obrony Warszawy gen. Tadeusz Rozwadowski wydał rozkaz lotnictwu pod komendą gen. Władysława Zagórskiego zbombardowania wojsk komendanta. Partie lewicowe (PPS, KPP) popierając Piłsudskiego ogłosiły strajk generalny w całym kraju, który sparaliżował szlaki kolejowe i drogowe. Na trasie utknęły siły wierne rządowi jadące do stolicy ze Lwowa i Poznania. Tymczasem oddziały piłsudczyków zdobyły 13 V Stare Miasto i dotarły do ulicy Chmielnej; 14 V po południu padł Belweder, rząd został zmuszony do ewakuacji do Wilanowa. Tam około północy zarówno Witos jak i Wojciechowski podali się do dymisji i zaniechali dalszego oporu.

    15 V - Polska Agencja Telegraficzna nadała komunikat o tymczasowym przejęciu urzędu prezydenckiego z rąk ustępującego Wojciechowskiego przez marszałka sejmu Macieja Rataja. Walki w stolicy zostały zakończone. Zginęło ok. 400 osób (połowa to cywile), a blisko 1000 odniosło rany. Wieczorem powstał nowy rząd, na czele którego stanął Kazimierz Bartel.

    29 V - Józef Piłsudski spotkał się z parlamentarzystami witając ich słowami: Warunki tak się ułożyły, że mogłem nie dopuścić was do sali Zgromadzenia Narodowego, kpiąc z was wszystkich, ale czynię próbę, czy można jeszcze w Polsce rządzić bez bata. Nie chcę czynić nacisku, ale ostrzegam, że Sejm i Senat są instytucjami najbardziej znienawidzonymi w społeczeństwie. Róbcie raz jeszcze próbę. Nacisku nie będzie. Żadna siła fizyczna nie zaciąży nad wami. Dałem gwarancję swobodnego obioru prezydenta i słowa dotrzymam, ale ostrzegam, nie zawierajcie z kandydatem na prezydenta układów partyjnych. /.../ Gdybyście tak nie postąpili - widzę wszystko w czarnych kolorach, a dla siebie w bardzo przykrych, bo nie chciałbym rządzić batem. Rządzenie batem obrzydziłem sobie w państwach zaborczych. W rozkazie moim do wojska powiedziałem, że wziąwszy państwo słabe i ledwie dyszące - oddaliśmy obywatelom odrodzone i zdolne do życia. Cóżeście z tym państwem uczynili? Uczyniliście zeń pośmiewisko! W przeprowadzonych 31 V wyborach prezydenckich większością głosów wybrany został Józef Piłsudski, jednak  ten odmówił przyjęcia stanowiska.

    1 VI - W drugim głosowaniu Zgromadzenie Narodowe wybrało na prezydenta Ignacego Mościckiego. Ostatecznie zakończyło się odtwarzanie władz centralnych po przewrocie majowym. Dla Polski zaczął się w ten sposób etap rządów sanacyjnych.