glosa

Glosa

(łac. glossa z gr. glossa = język, słowo wymagające objaśnienia)

      W starożytnej Grecji nazwą tą określano słowo niezrozumiałe, wymagające wyjaśnienia. W starożytnym Rzymie zaś nazywano tak odręczny dopisek czytelnika lub kopisty, umieszczany pomiędzy wierszami dzieła lub na marginesie, a zawierający właśnie objaśnienie, interpretację, komentarz. Glosy stosowali chętnie uczeni średniowieczni, komentując w ten sposób dzieła pisarzy antycznych (np. kodeksy prawne).
      Glosy są skrupulatnie rejestrowane, badane i publikowane, ponieważ stanowią cenne źródło informacji na temat rozwoju języków, dziejów słownictwa, a także świadczą o recepcji danego dzieła.
      Spora część materiałów do najdawniejszych dziejów języka polskiego pochodzi właśnie z glos polskich umieszczanych na marginesach dzieł obcojęzycznych (przede wszystkim łacińskich) oraz tzw. mamotrektów (zbiorów objaśnień układających się w słowniczki umieszczane przez czytelnika zwykle na marginesie tekstu).


Mamotrekt