gleba

      Proces nazwany wietrzeniem powoduje niszczenie skał znajdujących się na powierzchni Ziemi. Pod wpływem takich czynników jak wiatr, woda, temperatura oraz rośliny i zwierzęta skała ulega rozkruszeniu - powstają coraz mniejsze okruchy skalne czyli zwietrzelina. Dużą rolę w procesie rozkruszania skał mają rzeki: silny prąd wody w górnym biegu unosi i przetacza okruchy skalne powodując dalsze ich ścieranie. W środkowym i dolnym biegu, rzeki niosą już tylko bardzo drobne ziarna, wielkości piasku i mniejsze. Te najdrobniejsze cząstki wiatr może przenosić na bardzo duże odległości i zostawiać w zupełnie nowym miejscu.

      Utworzenie zwietrzeliny jest pierwszym krokiem w procesie powstawania gleby, ale zanim powstanie gruba warstwa próchnicy umożliwiająca pojawienie się bujnej szaty roślinnej upłynie jeszcze bardzo dużo czasu. Na początku, zwietrzelina jest uboga w substancje odżywcze i może być zasiedlana tylko przez mało wymagające rośliny - najczęściej są to mchy, porosty. Rok po roku, pozostałe po ich obumarciu szczątki wzbogacają zwietrzelinę w substancje odżywcze i w ten sposób powstaje pierwsza cienka warstwa gleby. Na niej mogą się osiedlić rośliny z większymi i silniejszymi korzeniami, które mogą przyspieszyć tworzenie się próchnicy. Właśnie próchnica, która powstaje z resztek roślin i zwierząt rozkładanych przez organizmy nadaje glebie ciemny kolor; im jej więcej, tym ciemniejszy kolor i tym bardziej żyzna gleba. W procesie tworzenia się gleby dużą rolę odgrywają nie tylko rośliny, ale i zamieszkujące ją organizmy zwierzęce. Zwierzęta drążąc korytarze (kret, dżdżownica) w glebie powodują jej spulchnienie, natlenienie i dokładniejsze wymieszanie wszystkich elementów.

      Żyzność gleby, czyli zdolność do zaopatrywania roślin w substancje mineralne, wodę i tlen zależy nie tylko od ilości próchnicy, ale również od jej wilgotności i ilości zawartego w niej powietrza.

      Najwięcej próchnicy zawierają gleby zwane czarnoziemami W Polsce występują przede wszystkim na Wyżynie Lubelskiej. Mało żyznymi glebami są gleby bielicowe. Stąd ich nazwa - mają jasną barwę i niewielką warstwę próchniczą. Istnieje bardzo dużo rodzajów gleb. Ich jakość, skład, barwa zależą od typu skały, na której się tworzą oraz od klimatu. Klimat wpływa na intensywność procesów wietrzenia i wzrost szaty roślinnej.

      Człowiek swoim nierozsądnym działaniem potrafi bardzo szybko zniszczyć glebę. Wycinanie lasów sprawia, że gleba nie mająca naturalnej ochrony przed wiatrami i deszczem zostaje szybko wypłukana. Nieprzemyślane uprawy powodują wyjałowienie gleby, czyli usunięcie z niej większości składników odżywczych. Ogólne zanieczyszczenia środowiska sprawia, że gleby nie nadają się do upraw.