formy ochrony przyrody

Geografia - FORMY OCHRONY PRZYRODY W POLSCE

Krajowy system form ochrony przyrody tworzą:

• parki narodowe
  
• rezerwaty przyrody
  
• parki krajobrazowe
  
• obszary chronionego krajobrazu
  
• ochrona gatunkowa fauny i flory
  
• pomniki przyrody
  
• zespoły przyrodniczo - krajobrazowe
  
• użytki ekologiczne
  
• stanowiska dokumentacyjne

      Parki narodowe - obejmują obszary o powierzchni nie mniejszej niż 1ha, mające charakter całkowicie naturalny lub zbliżony do naturalnego, wyróżniające się szczególnym znaczeniem dydaktycznym, naukowym, społecznym itp. Na terenie parku zakazana jest gospodarcza działalność człowieka ale dopuszczony jest ruch turystyczny wyłącznie po oznakowanych trasach. Parki narodowe zatwierdza Parlament. W Polsce mamy 22 parki narodowe, które zajmują łącznie ok. 1% powierzchni kraju. Największym parkiem jest Biebrzański Park Narodowy zaś najmniejszym Ojcowski Park Narodowy. Sześć polskich parków narodowych zostało uznanych przez UNESCO (United National Economic Scientific and Cultural Organization) za Światowy rezerwat Biosfery. Są nimi: Babiogórski PN, Białowieski PN, Bieszczadzki PN, Karkonoski PN, Słowiński PN i Tatrzański PN. Na Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości został wpisany najstarszy polski park - Białowieski PN. Parki narodowe w Polsce charakteryzują się ogromną różnorodnością gatunków roślin i zwierząt.

      Rezerwaty przyrody - obejmują obszary mniejsze od parków narodowych z zachowanymi w stanie naturalnym lub mało przekształconymi ekosystemami, określonymi gatunkami roślin i zwierząt oraz pewne elementy przyrody nieożywionej.

      Parki krajobrazowe - są obszarami chronionymi ze względu na szczególne właściwości krajobrazu oraz naturalne właściwości środowiska. Celem zachowania tych właściwości na tych terenach, na mocy rozporządzenia wojewody, wprowadza się pewne ograniczenia gospodarcze np. zakaz budowy dużych zakładów przemysłowych . Największymi parkami krajobrazowymi są: Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej oraz Park Krajobrazowy Orlich Gniazd. W pasie gór i wyżyn oraz w pasie pojezierzy można zaobserwować największą koncentrację parków krajobrazowych.

      Wokół parków narodowych, krajobrazowych i rezerwatów przyrody może być wytworzona strefa ochronna zwana otuliną. Stanowi ona zabezpieczenie przed szkodliwym działaniem czynników zewnętrznych.

      Obszary chronionego krajobrazu - są to obszary poddane ochronie ze względu na specyficzne cechy krajobrazu i różnorodność biologiczną. Pełnią rolę otulinową dla parków narodowych i krajobrazowych.

      Ochrona gatunkowa fauny i flory - obejmuje zachowane żyjące dziko gatunki roślin i zwierząt, przede wszystkim gatunki rzadkie i zagrożone wyginięciem. Pewne gatunki roślin i zwierząt mogą być stale pod ochroną (przez cały rok) lub podlegać ochronie częściowej (tylko w pewnych okresach w roku). Obecnie w Polsce całkowitą ochroną gatunkową objętych jest 129 gatunków roślin i 125 gatunków zwierząt.

      Pomniki przyrody - są to twory zarówno przyrody ożywionej (sędziwe i okazałych rozmiarów drzewa lub grupy drzew) jak i twory przyrody nieożywionej (głazy narzutowe, jaskinie, skałki, groty). Najbardziej znanym pomnikiem przyrody w Polsce jest dąb "Bartek".

      Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe - obejmują ochroną indywidualną cenne fragmenty krajobrazu naturalnego lub kulturowego.

      Użytki ekologiczne - są to objęte ochroną typy środowisk naturalnych (naturalne zbiorniki wodne, bagna, torfowiska) będące pozostałościami ekosystemów z zachowanymi unikatowymi gatunkami roślin i zwierząt.

      Stanowiska dokumentacyjne - to miejsca występowania formacji geologicznych, nagromadzenia skamieniałości lub minerałów, a także fragmenty eksploatowanych i nieczynnych wyrobisk podziemnych i powierzchniowych, objęte ochroną ze względów naukowo-dydaktycznych.