Login:
Hasło:
zapomniałem hasło
zarejestruj się
skórka:
Z muzyką przez stulecia

O muzyce drugiej połowy XX wieku

W drugiej połowie XX wieku twórcy poszukują wciąż nowych, oryginalnych metod komponowania. Zakres używanych dźwięków rozszerza się o szmery i hałasy uzyskiwane przez nietypowe użycie instrumentów (np. stukanie w pudło skrzypiec, granie wewnątrz fortepianu - bezpośrednio na strunach, dmuchanie w same ustniki instrumentów dętych). Najważniejszym walorem muzyki staje się nowy, interesujący i niespotykany wcześniej efekt brzmieniowy. Tradycyjne elementy muzyczne, jak melodia, rytm i harmonia niejednokrotnie zacierają się; oktawa może dzielić się nie na 12 półtonów, lecz na kilkadziesiąt "mikrotonów", współbrzmienia zagęszczają się tworząc klastery. Rytm ulega przesadnemu spowolnieniu lub skomplikowaniu, aż do wrażenia zupełnego chaosu. Kompozytorzy nawet jeśli nazywają swoje utwory symfoniami lub sonatami, nadają im nowe, wymyślone zwykle przez siebie formy.
Wielki wpływ na muzykę owego okresu mają wynalazki techniczne: możliwości nagrywania, montażu, miksowania i elektronicznego przekształcania dźwięku. Dzięki syntezatorom uzyskuje się nowe barwy dźwięku, nieosiągalne na tradycyjnych, akustycznych instrumentach. Przebieg i formę utworów można programować komputerowo.
Po II wojnie światowej powstawała "muzyka konkretna", czyli nagrania w oparciu o odpowiednio zmontowany hałas uliczny, mowę ludzką, szmery oraz zmienione elektronicznie dźwięki instrumentów. Narodziła się też muzyka elektroniczna złożona z tonów i szumów produkowanych przez syntezatory. Muzyka taka rzadko słuchana jest na koncertach, służy natomiast jako podkład muzyczny w filmie, teatrze, telewizji.
W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku powstawało wiele kompozycji "awangardowych", których głównym celem było przeciwstawienie się tradycji i zaszokowanie słuchaczy. Na koncertach zwanych happeningami łączono muzykę z plastyką i teatrem; artyści zachowywali się niekonwencjonalnie, rozbijali instrumenty, malowali ściany i podłogę sali, wykrzykiwali niezrozumiałe wyrazy, itp. W ostatnich latach w muzyce poważnej można zauważyć jakby uspokojenie. Głównym nurtem stała się tzw. minimal music, kierunek preferujący statyczność i charakter kontemplacyjny utworów.
Muzyka polska rozkwitła dopiero po roku 1956, kiedy to ograniczono ingerencję władz w dziedzinę sztuki. Rozgłos zyskało wtedy wielu czołowych polskich kompozytorów. Do rozsławienia polskiej muzyki współczesnej przyczyniły się organizowane od roku 1956 we wrześniu Międzynarodowe Festiwale Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień".
Równolegle do tzw. "muzyki poważnej" w drugiej połowie XX wieku rozwija się potężny nurt muzyki rockowej. Narodziła się ona około 1950 w Stanach Zjednoczonych z odmiany amerykańskiego jazzu zwanej "rythm and blues" i wkrótce podbiła większość świata. Niewątpliwie przyczynił się do tego przemysł rozrywkowy promujący rock jako masową muzykę młodzieżową. Za początek polskiego rocka uważa się koncert zespołu "Rythm and Blues" w Gdańsku w 1959 roku. Ważnym elementem muzyki rockowej jest jednostajny, mocno nagłośniony rytm oraz stosowanie na koncertach gry świateł wprowadzające słuchaczy w rodzaj transu. We współczesnym rocku wykorzystuje się szeroko syntezatory i możliwości komputerowego przekształcania dźwięku.
 

Instrumenty i zespoły

Steve Vai - wirtuoz gitary elektrycznej (fot. AlbertoCarrasco/wikimedia)W drugiej połowie XX wieku rozpowszechniły się instrumenty elektryczne (elektrofony). Dzięki muzyce rockowej niezmiernie popularne stała się gitara elektryczna oraz różnego typu elektryczne instrumenty klawiszowe (keyboardy).
 

Zapisywanie muzyki

Zupełnie nowy sposób komponowania spowodował również powstanie nietradycyjnego sposobu zapisywania muzyki (tzw. notacji graficznej); utwór nie dzieli się już na takty i nie posiada metrum; czas trwania oznaczony jest w sekundach za pomocą poziomej linii i umieszczonych na niej cyfr. Kompozytorzy używają też wielu nowych (często własnego pomysłu) symboli oznaczających specyficzne sposoby wykonania dzieła.

Bardzo szybko rozwijające się technologie nagrywania dźwięków sprawiają, że jakość nagrań staje się coraz wyższa. Możliwe jest również "poprawienie" starych, wartościowych artystycznie, lecz niedoskonałych technicznie płyt. Na skutek masowej produkcji płyt, odtwarzaczy, a także możliwości radia oraz Internetu nagrania muzyczne stały się szeroko dostępne.
 

Kompozytorzy

Słynne dzieła

wszelkie prawa zastrzeżone © 2007 Fundacja Nauka i Wiedza