XVIII. Blokada i społeczeństwo
|
| |
|
|
| |
GALERIA |
|
Nadspodziewane przedłużanie się konfliktu, który miał trwać kilka tygodni, dość szybko doprowadziło do topnienia zgromadzonych przez walczące strony rezerw. Zaczynało brakować surowców, sprzętu, żywności i ludzi. Naturalną koleją rzeczy sięgnięto po zasoby zamorskich posiadłości i towary, które skłonne były sprzedawać państwa neutralne. W tej sytuacji walczące strony zastosowały, znaną z epoki napoleońskiej, blokadę wszelkich dostaw dla strony przeciwnej.
Brytyjska i francuska marynarka już od sierpnia 1914 r. usiłowały odciąć Niemcy od zaopatrzenia w żywność i surowce. W odpowiedzi flota niemiecka rozpoczęła nieograniczoną wojnę podwodną. Strategia walczących stron zmierzała do unicestwienia gospodarki przeciwnika i zagłodzenia ludności cywilnej. W ten oto sposób wojna nabrała charakteru wojny totalnej, a jej rzeczywistą ofiarą, obok walczących na froncie żołnierzy, stało się także nie zaangażowane bezpośrednio w walkę społeczeństwo.
Nowa sytuacja zmusiła rządy walczących państw do poddania własnych obywateli uciążliwym rygorom i ograniczeniom. Wprowadzano reglamentację żywności, obowiązkowe dostawy produktów spożywczych, konfiskatę przedmiotów z deficytowych surowców - na przykład mosiądzu, wykorzystywanego do produkcji amunicji. W Niemczech w 1916 r. wprowadzono przymus pracy. W Wielkiej Brytanii pracownikom zakładów zbrojeniowych zakazano zmiany miejsca zatrudnienia.
Władze walczących państw powoływały specjalne agendy koordynujące aprowizację wojska i ludności, politykę zatrudnienia, życie gospodarcze. Pomimo wysiłków rządów nie zawsze udawało się rozwiązać problemy obywateli. Boleśnie odczuwali oni skutki wojny.
Wzrastający udział państwa w życiu jednostki w dobie Wielkiej Wojny rzutował też na sytuację w epoce, jaka po niej nastąpiła. Z jednej strony rządy państw totalitarnych, czy autorytarnych przypisywały sobie prawo do narzucania swym obywatelom rozmaitych obowiązków i zakazów. Z drugiej strony, w państwach demokratycznych, poddane presji kryzysów gospodarczych społeczeństwa, wymagały od władz zaangażowania w rozwiązywanie ich problemów. W ten sposób tworzył się model państwa opiekuńczego, ponoszącego odpowiedzialność za sytuację materialną ludności.
