apokryf

Apokryf

(z gr. apokryphos = ukryty)

      Apokryf to tekst o charakterze religijnym, ale niepewnego pochodzenia i wyłączony z kanonu pism uznanych za święte. Pisma apokryficzne są podobne pod względem formy do kanonicznych pism biblijnych (wśród apokryfów można znaleźć księgi prorockie, psalmy, ewangelie, apokalipsy, listy apostolskie i dzieje apostolskie), ale uzupełniają ich wątki o liczne szczegóły i barwne epizody, które jednak często mają charakter heretycki i pozostają w sprzeczności z pismami kanonicznymi (np. tzw. ewangelie dzieciństwa Jezusa przekazują wizerunek dziecka obdarzonego mocą czynienia cudów i używającego owej mocy do rozstrzygania konfliktów z rówieśnikami i przeciwstawiania się nauczycielom). Autorzy apokryfów najczęściej ukrywali się pod imionami sławnych postaci biblijnych (Adama, Mojżesza, Piotra, Tomasza itd.).

      Barwne i efektowne fabuły tekstów apokryficznych wykorzystywała chętnie średniowieczna literatura religijna, przede wszystkim hagiografia.
Mianem apokryfu określa się ponadto utwór literacki (niekoniecznie o treści religijnej) o niepewnym autorstwie lub będący wynikiem fałszerstwa: przypisania autorstwa tekstu twórcy zmarłemu bądź jakiejś sławnej postaci albo ogłoszenia go jako odnalezionego zabytku dawnej literatury. Najsławniejszym przykładem apokryfu tego ostatniego rodzaju są "Pieśni Osjana" Jamesa Macphersona, napisane w XVIII wieku, które autor opublikował jako odnalezione utwory średniowiecznego barda Osjana.


Bard
Ewangelia
Hagiografia