Antygona

Postać z mitologii greckiej, z kręgu mitów tebańskich. Antygona to dziecko, pochodzące z kazirodczego związku Edypa z jego matką i żoną Jokastą. Rodziców Antogony, ją samą i jej rodzeństwo: Ismenę, Polinejkesa i Eteoklesa prześladuje fatum - klątwa ciążąca na rodzie Labdakidów. Straszliwe, choć nieświadome, zbrodnie Edypa - ojcobójstwo i kazirodztwo - nie są jedynymi nieszczęściami tej rodziny. Po śmierci Edypa jego synowie mieli na zmianę rządzić Tebami, ale wkrótce doszło do bratobójczej walki. Eteokles bronił ojczyzny przed obcymi wojskami, które sprowadził Polinejkes. Los zrządził, że bracia spotkali się w jednej z siedmiu bram miasta i nawzajem śmiertelnie ugodzili włóczniami. Brat Jokasty - Kreon, który wtedy objął władzę, wyprawił Eteoklesowi uroczysty pogrzeb, a ciało Polinejkesa nakazał porzucić niepogrzebane i w ten sposób dać odstraszający przykład kary, jaka spotyka zdrajców ojczyzny. Według wierzeń greckich dusza Polinejkesa miała się bowiem odtąd błąkać po świecie i nigdy nie zaznać spokoju w Hadesie. Antygona wiedziała o rozkazie Kreona, lecz pogrzebała brata uznawszy, że nakazy boskie mają większą moc niż postanowienia władzy królewskiej. Za ten czyn została skazana na śmierć.

1. Postać Antygony znakomicie ilustruje greckie pojęcie tragizmu. Los stawia ją w sytuacji konfliktu dwu sprzecznych norm, z których każda z osobna zasługuje na szacunek, ale których ze sobą pogodzić się nie da. Podjęcie decyzji nieuchronnie prowadzi do katastrofy: bohaterka pogwałci albo nakazy bogów, albo rozkaz królewski.
2. Antygona wybiera posłuszeństwo bogom. Ta decyzja stawia ją w gronie postaci, które uznają wyższość praw moralnych i religijnych nad prawem stanowionym przez ludzi. Zdaniem Antygony prawo boskie obowiązuje bezwarunkowo i ani strach, ani pragnienie zachowania życia nie zwalniają z jego przestrzegania. Inaczej zachowuje się Ismena: przed wypełnieniem siostrzanego obowiązku powstrzymuje ją lęk.
3. Jest to postać tragiczna także w potocznym rozumieniu tego słowa. Antygona musi doświadczyć wszystkich nieszczęść: przeżywa kazirodczy związek swoich rodziców, jest świadkiem śmierci najbliższych oraz ma świadomość, że wraz z nią ginie jej ród.