| | | |
|---|
|
|
Akropol
GRECJA
Historia Akropolu
"Marmury Elgina" |
Ateny: Akropol
Akropol, górujące nad miastem wapienne wzgórze, święte miejsce Aten, gdzie znajdowało się najważniejsze miejsce kultu patronki miasta - Ateny, dziewiczej córki Zeusa, bogini mądrości, opiekunki rzemiosł i patronki sprawiedliwej (obronnej) wojny. Legenda głosi, że o prawo do opieki nad Atenami bogini rywalizowała z władcą mórz - Posejdonem. Każde z bóstw ofiarowało miastu dar: Atena uderzyła włócznią w skałę i w tym miejscu wyrosło drzewo oliwne, natomiast w miejscu, w które uderzył swoim trójzębem Posejdon, wypłynęła woda morska . Mieszkańcy Aten za bardziej cenny uznali dar Ateny i tym samym ją wybrali na swoją opiekunkę.
Topografia Akropolu
 |  | | |
Akropol- Erechtejon: jedna z
kor z portyku południowego.
Marmur, ok. 415 r. p.n.e.;
obecnie w British Museum
('Marmury Elgina') | | | |
|
Wejście na Akropol (Propyleje) znajdowało się po zachodniej stronie wzgórza. W głębi na prawo, wzdłuż południowej ściany murów obronnych, usytuowany był Partenon. Po przeciwnej, północnej stronie znajdował się Erechtejon. Na prawo od propylejów, w południowo-zachodnim narożniku, posadowiona była na wysokiej skale niewielka świątyńka Ateny - Nike. Oprócz wymienionych budowli, bez wątpienia najwspanialszych, na wzgórzu znajdowało się jeszcze wiele innych ważnych obiektów, jak na przykład przylegające do siebie okręgi Artemidy Brauronia i Ateny Ergane (Pracownicy) oraz tak zwana Chalkoteka (Zbrojownia), zajmujące teren między Propylejami i Partenonem, po prawej stronie, czy usytuowany na wschód od Erechtejonu ołtarz Zeusa.
Rzeźby na Akropolu
Należy zaznaczyć, że oprócz zespołów architektonicznych na wzgórzu znajdowała się duża ilość rzeźb wolnostojących. Do najbardziej znanych należały posągi Ateny: Lemnia i Promachos.
Rzeźby greckie wykonywane były najczęściej z brązu lub marmuru. Niektóre z nich powstały w technice chryzelefantyny, wykorzystującej złoto i kość słoniową. Do najbardziej znanych w tej grupie należały dzieła Fidiasza: Atena Partenos i uznawany za jeden z siedmiu cudów świata Zeus Olimpijski. Do czasów nam współczesnych przetrwało stosunkowo niewiele greckich oryginałów. Nasze wyobrażenie na temat znanych nam skądinąd, ale nie zachowanych w oryginale dzieł greckich, oparte jest na kopiach rzymskich. Najbardziej popularne rzeźby powtarzane były wielokrotnie. Przy próbie rekonstrukcji uczeni biorą pod uwagę wszystkie znane kopie i wybierają te, które wydają się być najbardziej zbliżone do stylu artysty, bądź też do oryginału, wzmiankowanego na przykład w źródłach pisanych. Niekiedy hipotetyczna rekonstrukcja łączy w sobie elementy kilku kopii rzymskich, np. Atena Lemnia. |
Historia badań
"Gruzowisko perskie" |
| Plan Akropolu |
Partenon
Dekoracja rzeźbiarska |
| Propyleje |
| Świątynia Ateny - Nike |
| Erechtejon |
| Atena Promachos |
| Atena Lemnia |
| Atena Partenos |
Wybrana bibliografia w języku polskim:
- J. Boardman, Sztuka grecka. Warszawa 1999 (tłum. M. Burdajewicz)
- Th. R. Martin, Starożytna Grecja od czasów prehistorycznych do okresu hellenistycznego. Warszawa 1998 (tłum. T. Derda)
- K. Michałowski, Jak Grecy tworzyli sztukę. Warszawa 1970
- K. Michałowski, Akropol. Warszawa 1964
- A. Twardecki, Mały słownik sztuki starożytnej Grecji. Warszawa 1998
|
