Abelard i Heloiza

Pierre Abelard (1079-1142) był wybitnym średniowiecznym filozofem i teologiem. Zasłynął znakomitymi mowami w trakcie scholastycznych dysput. Heloiza, młodsza znacznie od Abelarda, pobierała nauki u mistrza. Pomiędzy nauczycielem i uczennicą wywiązał się romans. Kochankowie wzięli potajemnie ślub, gdy okazało się, że na świat przyjdzie ich dziecko. Miłość ta nie doczekała się jednak spełnienia. Po narodzinach dziecka wuj Heloizy - Fulbert wpadł we wściekłość z powodu krążących po Paryżu plotek i nakazał zbirom wykastrować Abelarda. Małżonkowie trafili do klasztorów, ale ich miłość nie wygasła. Zachowała się część korespondencji, która ze sobą prowadzili. Związek ich trwał zaledwie 18 miesięcy. Historię swojej miłości opisał Abelard w wyznaniu "Historia moich niedoli".

Abelard i Heloiza są, obok Tristana i Izoldy oraz Romea i Julii, najsłynniejszą parą kochanków w literaturze europejskiej. Historia ich miłości powraca nieustannie w aluzjach i nawiązaniach. Szczególnie upodobali ją sobie romantycy, szukający takich właśnie wzorów płomiennej i nieszczęśliwej miłości. J.J. Rousseau bohaterkę swojej powieści nazwał w tytule "nową Heloizą".