Edukator
Edukator
 
Edukator
Edukator
Edukator
Mapptipe
Mapptipe
Mapptipe
Edukator
Zaloguj się poprzez Facebook
Zaloguj się poprzez Google
Zarejestruj się
Najnowocześniejszy polski portal edukacyjny.
OTWARTY dla wszystkich.
Szukaj...
wyszukiwanie zaawansowane

Rzeczownik



Zauważ, że w niektórych przypadkach ( tu w M. i B. l. p.) rzeczownik nie ma końcówki. Mówimy wtedy o końcówce zerowej.

Rzeczownik noc ma identyczny temat we wszystkich przypadkach. Wiele jest jednak wyrazów, w tematach których występują wymiany samogłosek i spółgłosek nazywane obocznościami. Wymiany samogłoskowe polegają bądź na zastępowaniu jednej samogłoski inną, bądź na pojawianiu się lub zanikaniu samogłoski e. Oto lista najczęściej spotykanych wymian samogłosek:

o : e, np. anioł : aniele
a : e, np. lato : lecie
o : ó, np. pszczoła : pszczół
ą : ę np. ząb : zęby
e : 0 np. kubek : kubka

Wymiany spółgłoskowe polegają na zastępowaniu spółgłoski twardej odpowiednią miękką (np. b : b', c : ć, d : dź, m : m' itd.) lub inną twardą, ale tylko z listy: c, dz, cz, ż, rz, sz, l. Spółgłoski te były przed wiekami miękkie, stąd dziś oboczności:

k : c, np. łyżka : łyżce
g : dz, np. droga : drodze
k : cz, (ta wymiana dotyczy czasowników, np. piekę : pieczesz)
g : ż, (ta wymiana dotyczy czasowników, np. mogę : możesz)
r : rz, np. dziura : dziurze
ch : sz, np. mucha : musze
l : ł, np. koło : kole.

Oto przykład odmiany (w obu liczbach) rzeczownika, w którego temacie występują oboczności ó: o : e, ł : l:

M. kościół, kościoł-y
D. kościoł-a, kościoł-ów
C. kościoł-owi, kościoł-om
B. kościół, kościoł-y
N. z kościoł-em, z kościoł-ami
Ms. o kościel-e, o kościoł-ach
W. kościel-e, kościoł-y

Jak nie pomylić księdza z księciem - czyli o odmianie najtrudniejszych rzeczowników


Na pewno masz wielu przyjaciół, przyda ci się więc wzór odmiany tego nie najłatwiejszego rzeczownika. Zwróć uwagę na formy liczby mnogiej:

M. przyjaciel-e
D. przyjaciół
C. przyjacioł-om
B. przyjaciół
N. przyjaciół-mi
Ms. przyjacioł-ach
W. przyjaciel-e!

Na pewno też już miałeś lekcje historii o starożytnych Rzymianach. Czy już wiesz, jak odmieniać ten i podobne rzeczowniki? Otóż rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone na -anin (np. dworzanin, mieszczanin, Amerykanin) mają w liczbie mnogiej skrócony temat, bez cząstki -in:


  liczba pojedyncza liczba mnoga
M.
D.
C.
B.
N.
Ms.
W.
Rzymianin
Rzymianin-a
Rzymianin-owi
Rzymianin-a
z Rzymianin-em
o Rzymianini-e
Rzymianini-e!
Rzymiani-e
Rzymian (ale: Amerykan-ów)
Rzymian-om
Rzymian
z Rzymian-ami
o Rzymian-ach
Rzymiani-e!



Rzeczowniki typu: imię, zwierzę odmieniają się tak samo (tzn. mają takie same końcówki) jak rzeczowniki nijakie zakończone na -e, ale we wszystkich przypadkach oprócz mianownika, biernika i wołacza liczby pojedynczej przed tymi końcówkami pojawia się rozszerzenie tematu o cząstkę -eń-, -ęć-, -on-, -ęt- (-ąt-):



  liczba pojedyncza liczba mnoga
M.
D.
C.
B.
N.
Ms.
W.
imi-ę
imieni-a
imieni-u
imi-ę
z imieni-em
o imieni-u
imi-ę!
zwierz-ę
zwierzęci-a
zwierzęci-u
zwierz-ę
ze zwierzęci-em