A A A
KURSOR Minikonkurs

Rzeczownik



Zauważ, że w niektórych przypadkach ( tu w M. i B. l. p.) rzeczownik nie ma końcówki. Mówimy wtedy o końcówce zerowej.

Rzeczownik noc ma identyczny temat we wszystkich przypadkach. Wiele jest jednak wyrazów, w tematach których występują wymiany samogłosek i spółgłosek nazywane obocznościami. Wymiany samogłoskowe polegają bądź na zastępowaniu jednej samogłoski inną, bądź na pojawianiu się lub zanikaniu samogłoski e. Oto lista najczęściej spotykanych wymian samogłosek:

o : e, np. anioł : aniele
a : e, np. lato : lecie
o : ó, np. pszczoła : pszczół
ą : ę np. ząb : zęby
e : 0 np. kubek : kubka

Wymiany spółgłoskowe polegają na zastępowaniu spółgłoski twardej odpowiednią miękką (np. b : b', c : ć, d : dź, m : m' itd.) lub inną twardą, ale tylko z listy: c, dz, cz, ż, rz, sz, l. Spółgłoski te były przed wiekami miękkie, stąd dziś oboczności:

k : c, np. łyżka : łyżce
g : dz, np. droga : drodze
k : cz, (ta wymiana dotyczy czasowników, np. piekę : pieczesz)
g : ż, (ta wymiana dotyczy czasowników, np. mogę : możesz)
r : rz, np. dziura : dziurze
ch : sz, np. mucha : musze
l : ł, np. koło : kole.

Oto przykład odmiany (w obu liczbach) rzeczownika, w którego temacie występują oboczności ó: o : e, ł : l:

M. kościół, kościoł-y
D. kościoł-a, kościoł-ów
C. kościoł-owi, kościoł-om
B. kościół, kościoł-y
N. z kościoł-em, z kościoł-ami
Ms. o kościel-e, o kościoł-ach
W. kościel-e, kościoł-y

Jak nie pomylić księdza z księciem - czyli o odmianie najtrudniejszych rzeczowników


Na pewno masz wielu przyjaciół, przyda ci się więc wzór odmiany tego nie najłatwiejszego rzeczownika. Zwróć uwagę na formy liczby mnogiej:

M. przyjaciel-e
D. przyjaciół
C. przyjacioł-om
B. przyjaciół
N. przyjaciół-mi
Ms. przyjacioł-ach
W. przyjaciel-e!

Na pewno też już miałeś lekcje historii o starożytnych Rzymianach. Czy już wiesz, jak odmieniać ten i podobne rzeczowniki? Otóż rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone na -anin (np. dworzanin, mieszczanin, Amerykanin) mają w liczbie mnogiej skrócony temat, bez cząstki -in:


  liczba pojedyncza liczba mnoga
M.
D.
C.
B.
N.
Ms.
W.
Rzymianin
Rzymianin-a
Rzymianin-owi
Rzymianin-a
z Rzymianin-em
o Rzymianini-e
Rzymianini-e!
Rzymiani-e
Rzymian (ale: Amerykan-ów)
Rzymian-om
Rzymian
z Rzymian-ami
o Rzymian-ach
Rzymiani-e!



Rzeczowniki typu: imię, zwierzę odmieniają się tak samo (tzn. mają takie same końcówki) jak rzeczowniki nijakie zakończone na -e, ale we wszystkich przypadkach oprócz mianownika, biernika i wołacza liczby pojedynczej przed tymi końcówkami pojawia się rozszerzenie tematu o cząstkę -eń-, -ęć-, -on-, -ęt- (-ąt-):



  liczba pojedyncza liczba mnoga
M.
D.
C.
B.
N.
Ms.
W.
imi-ę
imieni-a
imieni-u
imi-ę
z imieni-em
o imieni-u
imi-ę!
zwierz-ę
zwierzęci-a
zwierzęci-u
zwierz-ę
ze zwierzęci-em
Wpisz swój adres e-mail:
Jeśli mail z linkiem aktywacyjnym nie dotrze w ciągu 24 godzin, prosimy o poinformowanie nas o tym na adres mapptipe@edukator.pl.