Edukator
Edukator
 
Edukator
Edukator
Edukator
Mapptipe
Mapptipe
Mapptipe
Edukator
Zaloguj się poprzez Facebook
Zaloguj się poprzez Google
Zarejestruj się
Najnowocześniejszy polski portal edukacyjny.
OTWARTY dla wszystkich.
Szukaj...
wyszukiwanie zaawansowane

Prądy morskie


Wody wszechoceanu znajdują się w stałym ruchu, którego źródłem jest energia promieniowania słonecznego. Wyróżniamy trzy rodzaje ruchów wód oceanicznych:

  • falowanie;
  • pływy;
  • prądy morskie.

    Rozmieszczenie prądów morskich

    Prądy morskie to olbrzymie rzeki płynące w powierzchniowych warstwach mórz i oceanów. Przenoszą one wielkie masy wody, dochodzące miejscami do 100 mln m3/s (np. Prąd Zatokowy przenosi w ciągu sekundy 625 razy więcej wody niż Amazonka). Prędkość prądów morskich jest różna; największa dochodzi do 10 km/h.
    Prądy morskie zawdzięczają swe powstanie stałym wiatrom wiejącym w jednym kierunku, czyli pasatom i wiatrom zachodnim (patrz -> cyrkulacja powietrza). Na ich kierunek dodatkowo wpływają kształty wybrzeży oraz siła Coriolisa.

    Wyróżnimy ciepłe i zimne prądy morskie. Ciepłe prądy morskie mają temperaturę wyższą od wód otaczających, zimne prądy morskie mają temperaturę niższą od otaczających wód. Gdy prądy morskie płyną od równika w kierunku wyższych szerokości geograficznych, niosąc wodą cieplejszą od otaczającej, to mamy do czynienia z prądami ciepłymi (np. Prąd Brazylijski, Wschodnioaustralijski). Kiedy zaś płyną od wyższych szerokości geograficznych ku równikowi, niosąc wody chłodniejsze od tych, do których wpadają, to mówimy o prądach zimnych (Kanaryjski, Benguelski, Zachodnioaustralijski).

    Układ prądów morskich jest zależny od układu krążenia powietrza. Na półkuli północnej prądy morskie odchylają się w prawo, na południowej w lewo.

    Po obu stronach równika, w niskich szerokościach geograficznych, prądy morskie płyną ze wschodu na zachód. Układ taki wywołują pasaty. Prądy te, zwane równikowymi, opływając zachodnie wybrzeża zmierzają ku biegunom. W średnich szerokościach geograficznych prądy morskie, dostając się w zasięg przeważających wiatrów zachodnich, zmieniają bieg kierując się ku wschodnim wybrzeżom. Tu rozdzielają się. Jedna z odnóg płynie w stronę równika i zamyka obieg; druga płynie w stronę biegunów.

    Na półkuli południowej, w wyższych szerokościach geograficznych, na skutek braku barier kontynentów rozwinął się zimny prąd zwany Dryftem Wiatrów Zachodnich. Opływa on Antarktydę z zachodu na wschód pasem o szerokości około 1000 km.

    Na oceanach Atlantyckim i Spokojnym występuje dodatkowo Równikowy Prąd Wsteczny, który odprowadza część wód prądów równikowych z powrotem ku wschodnim wybrzeżom oceanów. Na Oceanie Indyjskim brak jest stałego północnego prądu równikowego. Kierunki występujących tu prądów są sezonowo zmienne i związane ze zmianami monsunów.

    Układ prądów morskich powoduje stałą wymianę wód powierzchniowych między niskimi, a wysokimi szerokościami geograficznymi. zmniejszając różnice temperatury na Ziemi. Wpływ prądów jest szczególnie widoczny na wybrzeżach. W strefie zwrotnikowej zachodnie wybrzeża kontynentów są stosunkowo chłodniejsze i suchsze, a wybrzeża zachodnie - cieplejsze i wilgotniejsze. W wyższych szerokościach geograficznych sytuacja jest odwrotna. Wybrzeża zachodnie są cieplejsze i wilgotniejsze, a wschodnie - chłodniejsze i bardziej suche.